2004-يىلى Harvard ئۇنىۋېرسىتېتىدا ئوقۇۋاتقان بىر ئوقۇغۇچى ياتاقداشلىرى بىلەن بىرلىكتە «Thefacebook» ناملىق تور بېكەتنى ئاچتى. 22 يىلدىن كېيىن، ئۇنىڭ شىركىتىنىڭ ئەپلىرىنى ھەر كۈنى 3.6 مىليارددىن ئارتۇق ئادەم ئىشلىتىدۇ؛ شىركەت 2026-يىلى سۈنئىي ئىدراك سانلىق مەلۇمات مەركەزلىرىگە 135–145 مىليارد دوللار سېلىشنى پىلانلىدى. ئۇ ئالدى بىلەن Llama ئارقىلىق ئوچۇق مەنبەلىك LLM لارنىڭ ئەڭ چوڭ تەرەپدارى بولدى، ئاندىن «ھەر بىر ئادەمگە شەخسىي دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك» دېگەن نىشاننى ئوتتۇرىغا قويدى. بۇ ئادەم — Mark Zuckerberg (مارك زۇكېربېرگ).
Mark Zuckerberg ۋە Meta — Llama، Muse ۋە ئەقلىي كۆزئەينەك: ئۇ سۈنئىي ئىدراكتىن نېمە ئىستەيدۇ؟
بۇ ماقالە «AI رەھبەرلىرى» يۈرۈشلۈك ماقالىلىرىنىڭ يەتتىنچىسى (ئالدىنقىلىرى Jensen Huang، Sam Altman، Dario Amodei، Demis Hassabis، Elon Musk ۋە Satya Nadella ھەققىدە ئىدى). ھەر بىر ماقالىدە بىر رەھبەرنىڭ كىملىكى، ھايات يولى، مەقسىتى ۋە سۈنئىي ئىدراكنى قەيەرگە ئېلىپ بارماقچى ئىكەنلىكىنى ئاددىي ئۇيغۇرچە چۈشەندۈرىمىز. Zuckerberg باشقا رەھبەرلەردىن پەرقلىق: ئۇنىڭ قولىدا دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ ئىجتىمائىي تاراتقۇ ئەپلىرى بار، شۇڭا ئۇ ياسىغان سۈنئىي ئىدراك WhatsApp، Instagram ۋە Facebook ئارقىلىق مىلياردلىغان ئادەمگە بىۋاسىتە يېتىپ بارىدۇ. ئۇچۇرلار Meta نىڭ رەسمىي بلوگى ۋە مالىيە دوكلاتلىرى، Meta AI Research، CNBC، TechCrunch، The Verge، Axios، AP، NPR، IDC ۋە Wikipedia قاتارلىق مەنبەلەرگە تايىنىدۇ؛ 2026-يىلى نويابىر ئوتتۇرىسىدىكى ھالەت.

قىسقىچە تونۇشتۇرۇش
| تۈر | ئۇچۇر |
|---|---|
| ئىسمى | Mark Elliot Zuckerberg (مارك زۇكېربېرگ) |
| تۇغۇلغان | 1984-يىلى 14-ماي، White Plains، New York، ئامېرىكا |
| مائارىپ | Harvard ئۇنىۋېرسىتېتى (پسىخولوگىيە ۋە كومپيۇتېر ئىلمى)؛ ئىككىنچى يىلى ئوقۇشنى تاشلاپ Facebook قا كۆڭۈل بۆلگەن |
| ۋەزىپىسى | Meta Platforms نىڭ قۇرغۇچىسى، مۇدىرىيەت رەئىسى ۋە CEO سى؛ شىركەتنىڭ كونترول قىلغۇچى پايچىكى |
| سۈنئىي ئىدراك بىلەن مۇناسىۋەتلىك قەدەملەر | FAIR تەتقىقات تەجرىبىخانىسى (2013)؛ Llama مودېللىرى (2023–2025)؛ Meta Superintelligence Labs (2025)؛ Muse مودېللىرى (2026) |
| مەھسۇلاتلار | Meta AI، Muse ئاگېنتى، Muse Spark / Wonder / Ember مودېللىرى، ئوچۇق Muse Glimmer ۋە Muse Spark Open، Ray-Ban Meta ئەقلىي كۆزئەينەكلىرى |
ياشلىق ۋە Facebook نىڭ تۇغۇلۇشى
Mark Zuckerberg 1984-يىلى 14-ماي New York شىتاتىنىڭ White Plains شەھىرىدە تۇغۇلغان. دادىسى چىش دوختۇرى، ئانىسى پسىخىكا دوختۇرى ئىدى. ئۇ كىچىكىدىن پروگرامما يېزىشنى ئۆگەنگەن: تەخمىنەن 11 يېشىدا ئۆيدىكى ۋە دادىسىنىڭ كلىنىكىسىدىكى كومپيۇتېرلارنى ئۆزئارا ئۇلايدىغان «ZuckNet» ناملىق پروگرامما يازغان. تولۇق ئوتتۇرىدا ئوقۇۋاتقاندا ئۇ ئىشلەتكۈچىنىڭ مۇزىكا ئاڭلاش ئادىتىنى ماشىنا ئۆگىنىشى (machine learning) ئارقىلىق ئۆگىنىدىغان Synapse ناملىق مۇزىكا قويغۇچ ياسىغان — بۇ ئۇنىڭ سۈنئىي ئىدراك بىلەن تۇنجى ئۇچرىشىشى ئىدى.
2002-يىلى ئۇ Harvard قا كىرىپ، پسىخولوگىيە ۋە كومپيۇتېر ئىلمى ئوقۇدى. 2004-يىلى 4-فېۋرال ئۇ ياتاقداشلىرى بىلەن بىرلىكتە «Thefacebook» نى ئاچتى. تور بېكەت ئالدى بىلەن Harvard ئىچىدە، كېيىن باشقا ئۇنىۋېرسىتېتلاردا تېز تارقالدى؛ Zuckerberg ئىككىنچى يىلى ئوقۇشنى تاشلاپ California غا كۆچتى. 2010-يىلى Facebook نىڭ ئىشلەتكۈچىلىرى 500 مىليونغا يەتتى، 2012-يىلى ماي شىركەت پاي بازىرىغا چىقتى. Forbes نىڭ مۆلچەرىگە كۆرە (Wikipedia دىكى ئۇچۇر)، 2026-يىلى سېنتەبىردە ئۇنىڭ مال-مۈلكى تەخمىنەن 258 مىليارد دوللار ئىدى.
Facebook دىن Meta غا: سانلىق مەلۇمات جەنجىلى ۋە Metaverse
Facebook چوڭايغانسېرى سوئاللارمۇ كۆپەيدى. 2018-يىلى 10–11-ئاپرېل Zuckerberg، Facebook ئىشلەتكۈچىلىرىنىڭ شەخسىي ئۇچۇرلىرى چېتىشلىق Cambridge Analytica جەنجىلى ھەققىدە ئامېرىكا پارلامېنتى (Congress) نىڭ كېڭەش پالاتاسىدا گۇۋاھلىق بەردى. 2021-يىلى ئۇ يالغان ئۇچۇر ۋە ئۆچمەنلىك سۆزلىرى، 2024-يىلى يانۋاردا بولسا بالىلارنىڭ تور بىخەتەرلىكى ھەققىدە يەنە پارلامېنتقا چاقىرىلدى؛ ئۇ يىغىندا ئۇ ئورنىدىن تۇرۇپ زىيانكەشلىككە ئۇچرىغان بالىلارنىڭ ئائىلىلىرىدىن كەچۈرۈم سورىدى.
2021-يىلى 28-ئۆكتەبىر Zuckerberg شىركەتنىڭ نامىنى Facebook تىن Meta غا ئۆزگەرتىپ، كەلگۈسىنى «Metaverse» — ۋىرتۇئال ۋە كېڭەيتىلگەن رېئاللىق دۇنياسى دەپ جاكارلىدى. Facebook، Instagram، WhatsApp ۋە Messenger ئەپلىرىنىڭ نامى ئۆزگەرمىدى. بۇ يۆنىلىشنى يۈرگۈزىدىغان Reality Labs بۆلۈمى ھازىرغىچە زىيان تارتىۋاتىدۇ: 2026-يىلىنىڭ ئالدىنقى توققۇز ئېيىدىلا ئۇنىڭ مەشغۇلات زىيىنى 12.8 مىليارد دوللار بولدى. NPR نىڭ خەۋىرىچە، Meta ئەمدى Metaverse تىن ئاستا-ئاستا چېكىنىپ، كۈچىنى سۈنئىي ئىدراككە مەركەزلەشتۈرمەكتە.
FAIR ۋە Llama: ئوچۇق مەنبەلىك LLM لارنىڭ بايراقدارى (2013–2025)
Meta نىڭ سۈنئىي ئىدراك تەتقىقاتى 2013-يىلى باشلاندى: Zuckerberg چوڭقۇر ئۆگىنىش (deep learning) نىڭ پىشىۋالىرىدىن بىرى، Turing مۇكاپاتى ساھىبى Yann LeCun نى تەكلىپ قىلىپ، FAIR (Fundamental AI Research) تەجرىبىخانىسىنى قۇردى. ئۇزۇن يىل بۇ تەتقىقات ئاساسلىقى Facebook ۋە Instagram دىكى تەۋسىيە ۋە ئېلان سىستېمىلىرىغا خىزمەت قىلدى.
ChatGPT چىققاندىن كېيىن، 2023-يىلى 24-فېۋرال Meta تۇنجى Llama مودېلىنى ئېلان قىلدى. دەسلەپتە ئۇنىڭ ئېغىرلىقلىرى (model weights) پەقەت تەتقىقاتچىلارغا ئىلتىماس ئارقىلىق بېرىلدى، ئەمما ئۇزۇن ئۆتمەي تورغا تارقىلىپ كەتتى. كېيىنكى Llama 2 ۋە Llama 3 مودېللىرى تىجارەتتە ئىشلىتىشكىمۇ (مەلۇم شەرتلەر بىلەن) ئېچىۋېتىلدى؛ Llama 3 بىلەن بىللە Meta AI ياردەمچىسىمۇ Facebook ۋە WhatsApp قا كىرگۈزۈلدى.
2024-يىلى 23-ئىيۇل Zuckerberg «Open Source AI is the Path Forward» (ئوچۇق مەنبەلىك سۈنئىي ئىدراك — ئالغا ئىلگىرىلەشنىڭ يولى) ناملىق ماقالىسىنى ئېلان قىلدى. ئۇ Linux نىڭ يېپىق Unix سىستېمىلىرىنى يېڭىپ سانائەت ئۆلچىمىگە ئايلانغىنىدەك، ئوچۇق سۈنئىي ئىدراكمۇ شۇنداق بولىدۇ، دەپ يازدى. شۇ كۈنى ئېلان قىلىنغان Llama 3.1 405B نى ئۇ «تۇنجى ئالدىنقى دەرىجىلىك ئوچۇق مەنبەلىك سۈنئىي ئىدراك مودېلى» دەپ ئاتىدى. Llama نى دۇنيانىڭ ھەر يېرىدىكى ئاچقۇچىلار ئۆز كومپيۇتېرىدا ئىجرا قىلىپ، ئۆز سانلىق مەلۇماتى بىلەن fine-tune قىلالايتتى.
ئەمما 2025-يىلى 5-ئاپرېل (شەنبە كۈنى) ئېلان قىلىنغان Llama 4 (Scout ۋە Maverick) ئۈمىدسىزلىك پەيدا قىلدى. The Verge نىڭ خەۋىرىچە، Meta نىڭ LMArena رېيتىڭىدا ئىككىنچى ئورۇنغا چىققان نۇسخىسى ئاممىغا تارقىتىلغان مودېل ئەمەس، بەلكى پاراڭلىشىش ئۈچۈن ئالاھىدە تەڭشەلگەن «تەجرىبە نۇسخىسى» ئىكەن؛ LMArena بۇنىڭدىن كېيىن قائىدىلىرىنى ئۆزگەرتتى. Ars Technica نىڭ يېزىشىچە، سانائەتتىكى نۇرغۇن كىشىلەر Llama 4 نى مەغلۇبىيەت دەپ قارىدى — بۇ Zuckerberg نىڭ سۈنئىي ئىدراك ئىستراتېگىيەسىنى تۈپتىن ئۆزگەرتىشىگە سەۋەب بولدى.
2025: Meta Superintelligence Labs ۋە «شەخسىي دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك»
2025-يىلى ئىيۇن Meta، Scale AI شىركىتىنىڭ 49 پىرسەنت پايى ئۈچۈن 14.3 مىليارد دوللار تۆلەپ، ئۇنىڭ قۇرغۇچىسى Alexandr Wang نى Meta نىڭ باش سۈنئىي ئىدراك مەسئۇلى (Chief AI Officer) قىلدى. 30-ئىيۇن Zuckerberg ئىچكى خېتىدە Meta Superintelligence Labs (MSL) نىڭ قۇرۇلغانلىقىنى ئېلان قىلدى: FAIR، مودېل ۋە مەھسۇلات گۇرۇپپىلىرى ھەممىسى MSL غا بىرلەشتۈرۈلدى؛ GitHub نىڭ سابىق CEO سى Nat Friedman مەھسۇلات ۋە ئەمەلىي تەتقىقاتقا مەسئۇل بولدى. Zuckerberg OpenAI ۋە Google دىن نۇرغۇن تەتقىقاتچىنى تەكلىپ قىلدى؛ Sam Altman نىڭ ئېيتىشىچە، Meta بەزى تەتقىقاتچىلارغا 100 مىليون دوللارغىچە ئىمزا مۇكاپاتى تەقدىم قىلغان. شۇ خەتتە Zuckerberg، Meta AI نى Meta نىڭ ئەپلىرىدە ئايدا 1 مىليارددىن ئارتۇق ئادەم ئىشلىتىدىغانلىقىنى يازدى.
2025-يىلى 30-ئىيۇل Zuckerberg «Personal Superintelligence» (شەخسىي دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك) ناملىق خېتىنى ئېلان قىلدى. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، سۈنئىي ئىدراك سىستېمىلىرىنىڭ «ئۆزىنى ئۆزى ياخشىلاۋاتقانلىقىنىڭ ئالامەتلىرى» كۆرۈلۈۋاتىدۇ، دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك «كۆز ئالدىدا». ئۇ بىر قىسىم شىركەتلەرنىڭ دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراكنى مەركەزلىك ھالدا بارلىق قىممەتلىك ئەمگەكنى ئاپتوماتلاشتۇرۇشقا ئىشلىتىشنى خالايدىغانلىقىنى، Meta نىڭ بولسا ئۇنى ھەر بىر ئادەمنىڭ قولىغا بېرىپ، شەخسىي نىشانلىرىغا يېتىشىگە ياردەم بېرىشنى خالايدىغانلىقىنى يازدى.
شۇ مەزگىلدە Meta ئىنتايىن زور ھېسابلاش ئۇل ئەسلىھەسى قۇرۇشقا باشلىدى. 2025-يىلى 14-ئىيۇل Zuckerberg، Ohio شىتاتىدىكى 1 گىگاۋاتلىق Prometheus ۋە Louisiana شىتاتىدىكى، كەلگۈسىدە 5 گىگاۋاتقا يېتىدىغان Hyperion سانلىق مەلۇمات مەركەزلىرىنى ئېلان قىلدى. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، Hyperion نىڭ كۆلىمى Manhattan نىڭ كۆپ قىسمىنى قاپلىغۇدەك چوڭ.
بۇ ئۆزگىرىشلەر ئىچىدە Meta نىڭ 12 يىللىق باش سۈنئىي ئىدراك ئالىمى Yann LeCun 2025-يىلى نويابىردا ئايرىلىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى. ئۇ چوڭ تىل مودېللىرى (LLM) ئىنسانغا ئوخشاش ئويلىيالمايدۇ ۋە پىلان تۈزەلمەيدۇ، دەپ قارايتتى؛ Ars Technica نىڭ يېزىشىچە، ئۇنىڭ قارىشى Zuckerberg نىڭ دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك پىلانى بىلەن بارغانسېرى زىتلىشىپ قالغان. LeCun كېيىن «دۇنيا مودېللىرى» (world models) ئۈستىدە ئىشلەيدىغان AMI Labs نى قۇردى؛ ئۇ 2026-يىلى مارتتا 1.03 مىليارد دوللار مەبلەغ توپلىدى.
2026: Llama دىن Muse غا
2026-يىلى 8-ئاپرېل MSL تۇنجى مودېلى Muse Spark نى ئېلان قىلدى. CNBC نىڭ خەۋىرىچە، ئۇ Llama دەك ئوچۇق ئەمەس، يېپىق (proprietary) مودېل ئىدى؛ Meta «كەلگۈسىدىكى نۇسخىلىرىنى ئوچۇق مەنبە قىلىشنى ئۈمىد قىلىمىز» دېدى. Meta نىڭ ئېيتىشىچە، MSL توققۇز ئاي ئىچىدە سۈنئىي ئىدراك تېخنىكىسىنى «نۆلدىن قايتا قۇرۇپ چىققان»؛ يېڭى، كىچىكرەك مودېللار ئوتتۇرا چوڭلۇقتىكى Llama 4 بىلەن تەڭ ئىقتىدارغا 10 ھەسسە ئاز ھېسابلاش كۈچى بىلەن يېتەلەيدۇ.
ئاندىن Meta بىر قاتار مەھسۇلاتلارنى ئارقا-ئارقىدىن ئېلان قىلدى:
Muse Glimmer (2026-يىلى 10-ئاۋغۇست): 30 مىليارد پارامېتىرلىق، Apache 2.0 ئىجازەتنامىسى بىلەن ئېغىرلىقلىرى ئوچۇق تارقىتىلغان مودېل. ئۇنى بىرلا ئادەتتىكى GPU لۇق كومپيۇتېر ياكى Mac تا ئىجرا قىلىشقا بولىدۇ؛ Meta بۇنى ئوچۇق مودېللىرى ئىچىدىكى ئەڭ كەڭ ئىجازەتنامە دەيدۇ.
Muse ئاگېنتى (2026-يىلى 8-سېنتەبىر): ئېلخەت ئەۋەتىش، ساياھەت بېلەت زاكاز قىلىش، جەدۋەل تولدۇرۇش قاتارلىق ئىشلارنى ئىشلەتكۈچىنىڭ ئورنىدا قىلىدىغان شەخسىي سۈنئىي ئىدراك ئاگېنتى. ئۇ بۇلۇتتىكى ئايرىم «Muse Secure VM» كومپيۇتېرىدا ئىشلەيدۇ؛ ئۇنىڭ يېنىدىكى «Sentinel» ئاگېنتى ھەر بىر سىرتقا چىقىدىغان ھەرىكەتنى تەكشۈرىدۇ، ئېلخەت ئەۋەتىش ياكى سېتىۋېلىشتىن بۇرۇن ئىشلەتكۈچىدىن رۇخسەت سورىلىدۇ. دەسلەپتە ئامېرىكىدا چىقتى؛ Zuckerberg ئۆكتەبىردە ئۇنى ئامېرىكا ۋە كانادادا 10 مىليوندىن ئارتۇق ئادەم تەڭشىگەنلىكىنى ئېيتتى.
Muse Wonder ۋە Muse Wonder Full (2026-يىلى 12-ئۆكتەبىر): Meta نىڭ تۇنجى «ئالدىنقى سەپ» (frontier) مودېللىرى؛ 1 مىليون token لىق context، كود يېزىش ۋە ئۇزۇن مۇددەتلىك ئاگېنت ۋەزىپىلىرى ئۈچۈن. Axios نىڭ خەۋىرىچە، ئۇلار Prometheus سانلىق مەلۇمات مەركىزىدە تەربىيەلەنگەن.
Muse Spark Open (2026-يىلى 15-ئۆكتەبىر): 816 مىليارد پارامېتىرلىق (42 مىليارد ئاكتىپ) ئوچۇق مەنبەلىك مودېل؛ Muse Model License ئىجازەتنامىسى بىلەن، چەكلىك تىجارەت شەرتلىرى بار.
Muse Ember (2026-يىلى 9-نويابىر): ئاگېنتلارنىڭ كۈندىلىك تەكرار ئىشلىرى ئۈچۈن ئەڭ يېنىك ۋە ئەرزان مودېل (بىر مىليون كىرگۈزۈش token ىغا 10 سېنت). شۇ ھەپتىدە Meta يەنە AI كود يېزىش شىركىتى Conductor نى سېتىۋالدى.
دېمەك، Meta تولۇق «يېپىق» تەرەپكە ئۆتۈپ كەتمىدى: ئەڭ كۈچلۈك Muse Wonder مودېللىرى يېپىق، ئەمما Glimmer ۋە Spark Open نىڭ ئېغىرلىقلىرى ئوچۇق. بۇ Zuckerberg نىڭ 2025-يىلىدىكى خېتىدىكى «نېمىنى ئوچۇق مەنبە قىلىشنى تاللاشتا ئېھتىياتچان بولىمىز» دېگەن سۆزىگە ماس كېلىدۇ.
كۆزئەينەك ۋە سانلىق مەلۇمات مەركەزلىرى: 2026-يىلىدىكى ئەھۋال
Zuckerberg نىڭ پىكرىچە، كەلگۈسىدە ئادەم كۆرگەننى كۆرەلەيدىغان، ئاڭلىغاننى ئاڭلىيالايدىغان ئەقلىي كۆزئەينەكلەر «ئاساسلىق كومپيۇتېرىمىز» بولىدۇ. 2026-يىلى سېنتەبىردىكى Meta Connect يىغىنىدا شىركەت 249 دوللاردىن 1,299 دوللارغىچە بولغان ھەر خىل باھادىكى كۆزئەينەكلەرنى كۆرسەتتى، Muse ئاگېنتىنى Ray-Ban Meta كۆزئەينەكلىرىگە كىرگۈزىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى؛ ئېكرانلىق Ray-Ban Meta Display (799 دوللار) ئەنگلىيە، كانادا ۋە ياۋروپانىڭ بىر قىسمىدا سېتىلىشقا باشلىدى. IDC نىڭ سانلىق مەلۇماتىغا كۆرە، 2026-يىلى ئىككىنچى پەسىلدە Meta بۇ بازاردا (XR كۆزئەينەك ۋە باش كىيىملىرى) 68.7 پىرسەنت ئۈلۈشكە ئىگە.
ئۇل ئەسلىھە تەرەپتە، 2026-يىلى ئۆكتەبىردە Meta، Prometheus نىڭ بىرىنچى باسقۇچى تاماملانغانلىقىنى، ئاخىرىدا ئۇنىڭدا تەخمىنەن 1 مىليون GPU بولىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى. 2026-يىلى ئۈچىنچى پەسىلدە (21-ئۆكتەبىر ئېلان قىلىنغان) Meta نىڭ كىرىمى 64.6 مىليارد دوللارغا يېتىپ 26 پىرسەنت ئاشتى، ئەمما بىرلا پەسىلدىكى ئۈسكۈنە چىقىمى 34.9 مىليارد دوللار بولۇپ، ئەركىن نەق پۇل ئېقىمى (free cash flow) مىنۇس 2.1 مىليارد دوللارغا چۈشتى. شىركەت 2026-يىللىق ئۈسكۈنە چىقىمىنى 135–145 مىليارد دوللار دەپ مۆلچەرلىدى — 2025-يىلىدىكى 72.2 مىليارد دوللارنىڭ تەخمىنەن ئىككى ھەسسىسى. Zuckerberg ئانالىزچىلارغا: «دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراكنى كۆلەمنى ئاشۇرۇش (scaling) ئارقىلىق قۇرالايمىز»، Muse Wonder دىن چوڭراق مودېللار ئۈستىدە ئىشلەنمەكتە، دېدى.
ئۇ نېمە ئىستەيدۇ؟
1. ھەر بىر ئادەمگە شەخسىي دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك
Zuckerberg نىڭ ئاساسىي ئىدىيەسى: دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك ئىنسانلارنىڭ ئورنىنى ئېلىپ، بارلىق خىزمەتنى ئاپتوماتلاشتۇرىدىغان مەركىزىي كۈچ بولماسلىقى، بەلكى ھەر بىر ئادەمنى تونۇيدىغان، ئۇنىڭ نىشانىغا يېتىشىگە، ئىجاد قىلىشىغا ۋە دوستلىرى بىلەن ياخشى مۇناسىۋەت ئورنىتىشىغا ياردەم بېرىدىغان شەخسىي ياردەمچى بولۇشى كېرەك. Muse ئاگېنتى بۇ نىشاننىڭ تۇنجى قەدىمى.
2. كۆزئەينەك — كەلگۈسىنىڭ كومپيۇتېرى
ئۇ سۈنئىي ئىدراكنى تېلېفوندىكى ئەپتىن، كۈن بويى تاقاپ يۈرىدىغان كۆزئەينەككە يۆتكىمەكچى. شۇڭا Meta يىللاردىن بۇيان Reality Labs قا ھەر پەسىلدە مىلياردلىغان دوللار زىيان تارتىشقا قارىماي مەبلەغ سېلىۋاتىدۇ.
3. كۆلەمنى ئاشۇرۇش ۋە ئۆز ھېسابلاش كۈچى
Zuckerberg مودېللارنى «پەلەمپەيدىن بىر-بىرلەپ چىقىش» ئارقىلىق چوڭايتىش ۋە بۇنىڭ ئۈچۈن ئۆزىگە تەۋە گىگاۋاتلىق سانلىق مەلۇمات مەركەزلىرى قۇرۇش كېرەك، دەپ ئىشىنىدۇ. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، Meta نىڭ كۈچلۈك ئېلان كىرىمى بۇ چىقىمنى كىچىك تەجرىبىخانىلارغا قارىغاندا ياخشىراق كۆتۈرەلەيدۇ.
4. ئوچۇقلۇق — ئەمما «ئېھتىياتچان» ئوچۇقلۇق
2024-يىلى ئۇ «ئوچۇق مەنبە — ئالغا ئىلگىرىلەشنىڭ يولى» دېگەن بولسا، 2025-يىلىدىن كېيىن دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك يېڭى بىخەتەرلىك خەتەرلىرىنى ئېلىپ كېلىدۇ، نېمىنى ئوچۇق قىلىشنى ئېھتىيات بىلەن تاللاش كېرەك، دەيدىغان بولدى. بۈگۈن Meta نىڭ ئەڭ ئىلغار مودېللىرى يېپىق، كىچىكرەك ۋە ئوتتۇراھال مودېللىرى ئوچۇق؛ Meta ئوچۇق مودېللارنى ئۆزىنىڭ «Meta Superintelligence Scaling Framework» بىخەتەرلىك ئۆلچىمى بويىچە باھالاپ ئاندىن تارقىتىدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ.
تەنقىد ۋە سوئاللار
ئوچۇق مەنبەدىن چېكىنىش: VentureBeat نىڭ يېزىشىچە، Muse Spark نىڭ يېپىق بولۇشى Llama نى ئىشلىتىپ كەلگەن مىڭلىغان ئاچقۇچىنى نارازى قىلىشى مۇمكىن؛ Meta نىڭ باياناتچىسى پەقەت «ھازىرقى Llama مودېللىرى ئوچۇق مەنبە سۈپىتىدە داۋاملىق تەمىنلىنىدۇ» دېدى. بۇنىڭدىن بۇرۇنمۇ Open Source Initiative قاتارلىق تەشكىلاتلار Llama نىڭ ئىجازەتنامىسى چەكلىمىلىك بولغاچقا، ئۇنى ھەقىقىي «ئوچۇق مەنبە» ئەمەس دەپ تەنقىدلىگەن.
Llama 4 نىڭ باھالاش ۋەقەسى: LMArena غا ئاممىغا بېرىلمىگەن، ئالاھىدە تەڭشەلگەن نۇسخىنى سۇنۇش Meta نىڭ نەتىجە ھەققىدىكى سۆزلىرىگە بولغان ئىشەنچنى ئاجىزلاشتۇردى.
ياشلار ۋە بالىلارنىڭ بىخەتەرلىكى: 2026-يىلى ئاۋغۇست Meta، ياشلارنىڭ روھىي ساغلاملىقى ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇ ھەققىدىكى دەۋالارنى ئاخىرلاشتۇرۇش ئۈچۈن ئامېرىكىدىكى 52 باش ئەدلىيە ئەمەلدارى (attorney general) بىلەن 18.59 مىليارد دوللارغىچە تۆلەش كېلىشىمى تۈزدى. New Mexico شىتاتىنىڭ دەۋاسىدا ئوتتۇرىغا قويۇلغان دەلىللەرگە كۆرە، Zuckerberg بىخەتەرلىك خادىملىرى ئاگاھلاندۇرغان بولسىمۇ، ئۆسمۈرلەرنىڭ جىنسىي مەزمۇندا پاراڭلىشالايدىغان سۈنئىي ئىدراك ھەمراھلىرىنى ئىشلىتىشىگە رۇخسەت قىلغان.
خىزمەتتىن بوشىتىش: 2026-يىلى ماي Meta تەخمىنەن 8,000 خىزمەتچىنى (تەخمىنەن 10 پىرسەنت) بوشاتتى، يەنە 7,000 خىزمەتچىنى سۈنئىي ئىدراك گۇرۇپپىلىرىغا يۆتكىدى. 2026-يىلى 30-سېنتەبىرگە كەلگەندە خىزمەتچىلەر سانى بىر يىل ئىلگىرىكىدىن 15 پىرسەنت ئازلاپ، 66,775 كە چۈشتى.
زور چىقىم ۋە ئېنېرگىيە: يىلىغا 135–145 مىليارد دوللارلىق چىقىم قايتۇرۇلامدۇ؟ TechCrunch نىڭ يېزىشىچە، بۇنداق زور سانلىق مەلۇمات مەركەزلىرى ئەتراپتىكى ئاھالىنىڭ ئېلېكتر ۋە سۇ مەنبەلىرىگە بېسىم ئېلىپ كېلىشى مۇمكىن. Metaverse قا سېلىنغان مىلياردلىغان دوللارنىڭ نەتىجىسى ئاز بولغاچقا، بەزىلەر بۇ قېتىممۇ شۇنداق بولۇپ قالامدۇ، دەپ ئەنسىرەيدۇ.
شەخسىي مەخپىيەتلىك: Muse ئېلخەت، كالېندار ۋە ھۆججەتلىرىڭىزگە كىرەلەيدۇ؛ ئېلان ئارقىلىق پۇل تاپىدىغان شىركەتنىڭ ئاگېنتىغا بۇنچىۋالا ئۇچۇر بېرىش سوئال پەيدا قىلىدۇ. Meta بولسا Muse نىڭ پاراڭلىرى ۋە VM دىكى سانلىق مەلۇماتلارنىڭ ئېلان سىستېمىسىغا بېرىلمەيدىغانلىقىنى، ئىشلەتكۈچىنىڭ مودېل تەربىيەلەشتىن چېكىنەلەيدىغانلىقىنى ئېيتىدۇ.
ئاددىي ئىشلەتكۈچىلەر ئۈچۈن مەنىسى
ئەگەر سىز WhatsApp، Instagram، Facebook ياكى Messenger ئىشلەتسىڭىز، Zuckerberg نىڭ سۈنئىي ئىدراكىنى ئاللىقاچان ئۇچراتقان بولۇشىڭىز مۇمكىن: ئىزدەش بالدىقى، گۇرۇپپا پاراڭلىرى ۋە يازمىلاردىكى Meta AI ئىقتىدارلىرى شۇ. ئۈچ ئىشنى ئېسىڭىزدە تۇتۇڭ. بىرىنچى، Meta AI ۋە Muse نىڭ جاۋابلىرىمۇ خاتا بولۇشى مۇمكىن؛ مۇھىم ئۇچۇرلارنى ئۆزىڭىز تەكشۈرۈڭ. ئىككىنچى، سۈنئىي ئىدراككە يازغانلىرىڭىزنىڭ قانداق ئىشلىتىلىدىغانلىقىنى تەڭشەكلەردىن تەكشۈرۈڭ، شەخسىي ياكى سەزگۈر ئۇچۇرلارنى ئويلىماي يازماڭ. ئۈچىنچى، كامېرالىق ئەقلىي كۆزئەينەكلەر ئەتراپىڭىزدىكى كىشىلەرنىڭمۇ سۈرىتىنى ئالىدۇ؛ ئۇلارنىڭ رازىلىقىنى ھۆرمەتلەڭ.
ئۇيغۇر ئوقۇرمەنلەر ئۈچۈن
Zuckerberg نىڭ ھېكايىسىدە ئۇيغۇر قېرىنداشلار ئۈچۈن ئىككى ساۋاق بار. بىرىنچى: ئۇ كىچىكىدىن كود يېزىپ، ئۆز ئېھتىياجى ئۈچۈن كىچىك پروگراممىلارنى ياساشتىن باشلىغان؛ Facebook مۇ ئەسلىدە بىر ئوقۇغۇچىنىڭ ساۋاقداشلىرى بىلەن باشلىغان كىچىك تۈرى ئىدى. بۈگۈن سۈنئىي ئىدراك قوراللىرى بىلەن ئۆگىنىش ۋە ياساش ئۇنىڭ دەۋرىدىكىدىن نەچچە ھەسسە ئاسان.
ئىككىنچى: Muse Glimmer غا ئوخشاش ئوچۇق مەنبەلىك LLM لارنى ئۆز كومپيۇتېرىڭىزغا چۈشۈرۈپ، ئىنتېرنېتسىز ئىجرا قىلالايسىز — سانلىق مەلۇماتىڭىز سىرتقا چىقمايدۇ. ئۇلارنى ئۇيغۇرچە تېكىستلەر بىلەن fine-tune قىلىپ، ئۇيغۇر تىلىغا تېخىمۇ ماس قوراللارنى ياساشقىمۇ بولىدۇ. ئەمما ھەر قانداق مودېلنىڭ ئۇيغۇرچىنى قانچىلىك ياخشى بىلىشى تورغا چىققان ئۇيغۇرچە تېكىست ۋە ماتېرىياللارنىڭ كۆپ-ئازلىقىغا باغلىق. ئۇيغۇرچە يازما، ماقالە ۋە سانلىق مەلۇماتلارنى ئوچۇق ۋە توغرا ئېلان قىلىش — كەلگۈسىدىكى سۈنئىي ئىدراكنىڭ تىلىمىزنى ياخشى چۈشىنىشىگە قوشىدىغان ھەممىمىزنىڭ ھەسسىسى.
ئېسىڭىزدە بولسۇن
Mark Zuckerberg — ئۇنىۋېرسىتېتتا ياتاقداشلىرى بىلەن باشلىغان Facebook نى 3.6 مىليارد ئادەم ئىشلىتىدىغان Meta غا ئايلاندۇرغان رەھبەر. ئۇ Llama ئارقىلىق ئوچۇق مەنبەلىك LLM لارنى ئومۇملاشتۇردى؛ Llama 4 مەغلۇپ بولغاندىن كېيىن، 2025-يىلى Meta Superintelligence Labs نى قۇرۇپ، ئەڭ ياخشى تەتقىقاتچىلارنى يىغدى ۋە 2026-يىلى Muse مودېللىرى ۋە Muse ئاگېنتىنى ئېلان قىلدى. ئۇنىڭ مەقسىتى: ھەر بىر ئادەمگە ئۇنى تونۇيدىغان «شەخسىي دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك» بېرىش، ئۇنى كۆزئەينەك ئارقىلىق كۈندىلىك تۇرمۇشقا كىرگۈزۈش ۋە بۇنىڭ ئۈچۈن زور ھېسابلاش كۈچى قۇرۇش. سوئال شۇكى، يىلىغا يۈز مىليارد دوللاردىن ئارتۇق چىقىم، ياشلار بىخەتەرلىكى ۋە شەخسىي مەخپىيەتلىك ھەققىدىكى ئەنسىرەشلەر ئالدىدا بۇ پىلان ئىشەنچ قازىنالامدۇ؟
مەنبە: Wikipedia — Mark Zuckerbergمەنبە: Meta — Introducing Meta: A Social Technology Company (2021)مەنبە: Wikipedia — Llama (language model)مەنبە: Meta — Open Source AI is the Path Forward (Mark Zuckerberg, 2024)مەنبە: The Verge — Meta got caught gaming AI benchmarks (Llama 4)مەنبە: CNBC — Zuckerberg creates Meta Superintelligence Labs (memo)مەنبە: Meta — Personal Superintelligence (Mark Zuckerberg, 2025)مەنبە: TechCrunch — Mark Zuckerberg says Meta is building a 5GW AI data centerمەنبە: Ars Technica — Yann LeCun plans to leave Metaمەنبە: TechCrunch — Yann LeCun's AMI Labs raises $1.03Bمەنبە: Meta — Introducing Muse Sparkمەنبە: CNBC — Meta debuts Muse Sparkمەنبە: VentureBeat — Goodbye, Llama? Meta launches proprietary Muse Sparkمەنبە: Meta AI Research — Introducing Muse Glimmerمەنبە: Meta — Introducing Muse, a personal AI agentمەنبە: Meta — Introducing Muse Wonder and Muse Wonder Fullمەنبە: Axios — Meta unveils new frontier-class AI modelsمەنبە: Meta AI Research — Introducing Muse Spark Openمەنبە: TechCrunch — Meta releases Muse Emberمەنبە: TechCrunch — Meta acquires AI coding startup Conductorمەنبە: Engineering at Meta — Inside Prometheusمەنبە: IDC — Meta Connect 2026: More Glasses on More Facesمەنبە: Meta — Third Quarter 2026 Resultsمەنبە: Yahoo Finance — Zuckerberg says Meta will build superintelligence through scalingمەنبە: The Times of India — Alexandr Wang's memo to Zuckerberg (2026 capex)مەنبە: NPR — Meta slashes 8,000 jobs as it pivots towards AISatya Nadella ۋە Microsoft — Copilot، Azure ۋە OpenAI: ئۇ سۈنئىي ئىدراكتىن نېمە ئىستەيدۇ؟Elon Musk ۋە xAI — راكېتا، Grok ۋە روبوت: ئۇ سۈنئىي ئىدراكتىن نېمە ئىستەيدۇ؟Demis Hassabis ۋە Google DeepMind — AlphaGo دىن Nobel مۇكاپاتىغىچە، ئۇ نېمە ئىستەيدۇ؟Dario Amodei ۋە Anthropic — AI نىڭ خەتىرىدىن ئاگاھلاندۇرىدىغان ئادەم نېمە ئىستەيدۇ؟Sam Altman ۋە OpenAI — ChatGPT نىڭ ئارقىسىدىكى ئادەم نېمە ئىستەيدۇ؟Jensen Huang ۋە NVIDIA — AI دەۋرىنىڭ ماتورىنى ياسىغان ئادەم نېمە ئىستەيدۇ؟ئوچۇق مەنبەلىك LLM لار — DeepSeek، Qwen، Meta، Mistral (2026)Ollama ۋە يەرلىك LLM — Gemma 4، Qwen3.5AI بىلەن پاراڭ ۋە شەخسىي مەخپىيەتلىك — يازغانلىرىڭىز نەگە بارىدۇ؟