2014-يىلى ئۇ Microsoft نىڭ ئۈچىنچى CEO سى بولغاندا، نۇرغۇن كىشىلەر بۇ شىركەتنى «كونا Windows شىركىتى» دەپ قارايتتى. 2019-يىلى Microsoft ئۇنىڭ رەھبەرلىكىدە ئەينى ۋاقىتتا تېخى كىچىك تەتقىقات ئورنى بولغان OpenAI غا 1 مىليارد دوللار مەبلەغ سالدى؛ ChatGPT چىققاندىن كېيىن Microsoft سۈنئىي ئىدراك مۇسابىقىسىنىڭ ئالدىنقى سېپىگە ئۆتتى. بۈگۈن Copilot، Azure بۇلۇتى ۋە GitHub ئارقىلىق مىليونلىغان ئادەم ۋە شىركەت ھەر كۈنى ئۇنىڭ سۈنئىي ئىدراك پىلانىنى ئىشلىتىدۇ. بۇ ئادەم — Satya Nadella (ساتيا نادېللا).
Satya Nadella ۋە Microsoft — Copilot، Azure ۋە OpenAI: ئۇ سۈنئىي ئىدراكتىن نېمە ئىستەيدۇ؟
بۇ ماقالە «AI رەھبەرلىرى» يۈرۈشلۈك ماقالىلىرىنىڭ ئالتىنچىسى (ئالدىنقىلىرى Jensen Huang، Sam Altman، Dario Amodei، Demis Hassabis ۋە Elon Musk ھەققىدە ئىدى). ھەر بىر ماقالىدە بىر رەھبەرنىڭ كىملىكى، ھايات يولى، مەقسىتى ۋە سۈنئىي ئىدراكنى قەيەرگە ئېلىپ بارماقچى ئىكەنلىكىنى ئاددىي ئۇيغۇرچە چۈشەندۈرىمىز. Nadella باشقا رەھبەرلەردىن پەرقلىق: ئۇ سۈنئىي ئىدراك تەتقىقات ئورنى قۇرمىغان، بەلكى 50 يىللىق چوڭ بىر شىركەتنى سۈنئىي ئىدراك دەۋرىگە ماسلاشتۇرۇۋاتىدۇ. ئۇچۇرلار Microsoft نىڭ رەسمىي بلوگى ۋە مالىيە دوكلاتلىرى، OpenAI، Microsoft AI، Reuters، CNBC، TechCrunch، The Verge ۋە Wikipedia قاتارلىق مەنبەلەرگە تايىنىدۇ؛ 2026-يىلى نويابىر ئوتتۇرىسىدىكى ھالەت.
قىسقىچە تونۇشتۇرۇش
| تۈر | ئۇچۇر |
|---|---|
| ئىسمى | Satya Narayana Nadella (ساتيا نادېللا) |
| تۇغۇلغان | 1967-يىلى 19-ئاۋغۇست، Hyderabad، ھىندىستان؛ ھازىر ئامېرىكا پۇقراسى |
| مائارىپ | Manipal Institute of Technology — ئېلېكتر ئىنژېنېرلىقى (1988)؛ University of Wisconsin–Milwaukee — كومپيۇتېر ئىلمى ماگىستىرى (1990)؛ University of Chicago — MBA (1997) |
| ۋەزىپىسى | 2014-يىلى 4-فېۋرالدىن بېرى Microsoft نىڭ CEO سى؛ 2021-يىلىدىن بېرى مۇدىرىيەت رەئىسى |
| سۈنئىي ئىدراك بىلەن مۇناسىۋەتلىك قەدەملەر | OpenAI غا مەبلەغ (2019-يىلىدىن باشلاپ)؛ Microsoft AI بۆلۈمى (2024)؛ Anthropic غا مەبلەغ (2025)؛ Microsoft نىڭ ئۆز MAI مودېللىرى (2026) |
| مەھسۇلاتلار | Copilot، Azure ۋە Foundry، GitHub Copilot، Agent 365، Maia سۈنئىي ئىدراك ئۆزەكلىرى |
ياشلىق ۋە Microsoft تىكى دەسلەپكى يىللار
Satya Nadella 1967-يىلى 19-ئاۋغۇست ھىندىستاننىڭ Hyderabad شەھىرىدە تۇغۇلغان. دادىسى ھىندىستان ھۆكۈمىتىنىڭ ئەمەلدارى، ئانىسى سانسكرىت تىلى ئوقۇتقۇچىسى ئىدى. ئۇ 1988-يىلى Manipal Institute of Technology نى ئېلېكتر ئىنژېنېرلىقى كەسپى بويىچە پۈتتۈرۈپ، ئامېرىكىغا ئوقۇشقا بارغان ۋە 1990-يىلى University of Wisconsin–Milwaukee دا كومپيۇتېر ئىلمى ماگىستىرلىقىنى ئالغان. كېيىن ئۇ ئىشلەۋاتقان ۋاقتىدا University of Chicago دا MBA ئوقۇغان (1997).
ئۇ دەسلەپتە Sun Microsystems دا ئىشلەپ، 1992-يىلى Microsoft قا كىرگەن. Microsoft تا ئۇ ئۇزۇن يىل بۇلۇت ھېسابلاش ۋە كارخانا مەھسۇلاتلىرى بىلەن شۇغۇللانغان. 2011-يىلى ئۇ Microsoft نىڭ 19 مىليارد دوللارلىق Server and Tools بۆلۈمىنىڭ رەئىسى بولۇپ، شىركەتنىڭ ساندان، Windows Server ۋە ئىجادىيەت قوراللىرىنى Azure بۇلۇتىغا يۆتكەشكە رەھبەرلىك قىلغان. شۇ مەزگىلدە بۇلۇت مۇلازىمىتى كىرىمى 16.6 مىليارد دوللاردىن 20.3 مىليارد دوللارغا (2013-يىلى ئىيۇن) ئۆسكەن.
ئۇنىڭ ئائىلىسىدىكى بىر ئىش ئۇنىڭ رەھبەرلىك ئۇسلۇبىغا تەسىر قىلغان: ئوغلى Zain تۇغما مېڭە پالەچلىكى (cerebral palsy) بىلەن تۇغۇلغان، 2022-يىلى فېۋرالدا 26 يېشىدا ۋاپات بولغان. Nadella نىڭ ئېيتىشىچە، ئالاھىدە ئېھتىياجلىق بالىنىڭ دادىسى بولۇش ئۇنىڭ ھاياتىدىكى بۇرۇلۇش نۇقتىسى بولغان ۋە ئۇنىڭغا باشقىلارنىڭ ئەھۋالىنى چۈشىنىشنى (empathy) ئۆگەتكەن.
2014: CEO بولۇش ۋە مەدەنىيەتنى ئۆزگەرتىش
2014-يىلى 4-فېۋرال Nadella، Bill Gates ۋە Steve Ballmer دىن كېيىن Microsoft نىڭ ئۈچىنچى CEO سى بولۇپ تەيىنلەندى. ئۇ شىركەتنىڭ مەقسىتىنى «يەر شارىدىكى ھەر بىر ئادەم ۋە ھەر بىر تەشكىلاتنى تېخىمۇ كۆپ ئىشنى ئەمەلگە ئاشۇرالايدىغان قىلىش» دەپ قايتا يازدى. ئۇ «ئۆسۈش تەپەككۇرى» (growth mindset) نى تەشەببۇس قىلدى؛ ئۇنىڭ سۆزى بىلەن ئېيتقاندا، «ھەممىنى بىلىدىغان ئەمەس، ھەممىنى ئۆگىنىدىغان» (learn-it-all, not a know-it-all) بولۇش كېرەك.
Nadella دەۋرىدە Microsoft رىقابەتچىلىرى بىلەنمۇ ھەمكارلىشىشقا باشلىدى: ئۇزۇن يىل Linux قا قارشى تۇرغان شىركەت «Microsoft ❤️ Linux» دەپ جاكارلاپ، 2016-يىلى Linux Foundation غا ئەزا بولدى. ئۇ Minecraft نى ياسىغان Mojang نى (2014، 2.5 مىليارد دوللار)، LinkedIn نى (2016، 26.2 مىليارد دوللار) ۋە GitHub نى (2018، 7.5 مىليارد دوللار) سېتىۋالدى. Wikipedia دىكى ئۇچۇرغا كۆرە، 2023-يىلى نويابىرغىچە Microsoft نىڭ پاي باھاسى ئۇ CEO بولغاندىن بۇيان تەخمىنەن 10 ھەسسە ئۆسكەن. 2017-يىلى ئۇ ئۆز ھاياتى ۋە Microsoft نىڭ ئۆزگىرىشى ھەققىدە «Hit Refresh» ناملىق كىتاب يازغان.
OpenAI بىلەن ھەمكارلىق: 2019–2023
2019-يىلى 22-ئىيۇل Microsoft، OpenAI غا 1 مىليارد دوللار مەبلەغ سېلىپ، ئۇنىڭ بىردىنبىر بۇلۇت مۇلازىمىتى تەمىنلىگۈچىسى بولدى؛ ئىككى تەرەپ Azure ئىچىدە سۈنئىي ئىدراك ئۈچۈن سۇپېر كومپيۇتېر قۇرۇشقا كېلىشتى. OpenAI نىڭ ئۆز بېتىدە يېزىلىشىچە، بۇ مەبلەغنىڭ مەقسىتى AGI (ئادەم دەرىجىسىدىكى ئومۇمىي سۈنئىي ئىدراك) نى قۇرۇشنى قوللاش ئىدى. 2022-يىلى نويابىردا ChatGPT چىققاندىن كېيىن، 2023-يىلى يانۋاردا Microsoft كۆپ يىللىق، مىليارد دوللارلاپ مەبلەغ سېلىشنى ئېلان قىلدى. TechCrunch نىڭ خەۋىرىچە، Microsoft نىڭ OpenAI غا سالغان ئومۇمىي مەبلىغى 13 مىليارد دوللاردىن ئاشىدۇ. شۇنىڭدىن كېيىن OpenAI نىڭ مودېللىرى Bing، Office ۋە GitHub قا كىرىپ، Copilot نىڭ ئاساسى بولدى.
2023-يىلى 17-نويابىر OpenAI نىڭ مۇدىرىيىتى Sam Altman نى تۇيۇقسىز ۋەزىپىسىدىن ئېلىپ تاشلىدى؛ Microsoft بۇنىڭدىن ناھايىتى ئاز ئالدىن خەۋەر تاپقان ۋە پاي باھاسى چۈشكەن. 20-نويابىر Microsoft، Altman، Greg Brockman ۋە OpenAI نىڭ بىر قىسىم تەتقىقاتچىلىرىنى ئۆزىنىڭ يېڭى سۈنئىي ئىدراك تەتقىقات گۇرۇپپىسىغا ئالىدىغانلىقىنى ئېلان قىلدى. 22-نويابىر Altman قايتىدىن CEO بولدى؛ Wikipedia دىكى ئۇچۇرغا كۆرە بۇ سۆھبەتلەردە Nadella ۋاسىتىچىلىك قىلغان. بۇ ۋەقە Microsoft قا بىر ساۋاق بەردى: پەقەت بىر شىركەتكە تايىنىش خەتەرلىك.
ھەمكاردىن «ھەم ھەمكار، ھەم رىقابەتچى» گە: 2024–2026
2024-يىلى 19-مارت Nadella، DeepMind ۋە Inflection نىڭ قۇرغۇچىلىرىدىن بىرى Mustafa Suleyman نى Microsoft قا ئېلىپ، Microsoft AI ناملىق يېڭى بۆلۈم قۇرغانلىقىنى ئېلان قىلدى. ئۇ خىزمەتچىلەرگە يازغان خېتىدە «بىزنىڭ ساھەمىزدە ئىلگىرىكى نەتىجىگە تايىنىپ ياشاشقا بولمايدۇ» (there is no franchise value in our industry) دەپ يازدى.
2025-يىلى 28-ئۆكتەبىر Microsoft بىلەن OpenAI يېڭى كېلىشىم ئىمزالىدى. OpenAI تىجارەت قىسمىنى «ئاممىغا مەنپەئەتلىك شىركەت» (OpenAI Group PBC) قا ئۆزگەرتتى؛ Microsoft نىڭ ئۇنىڭدىكى پايى تەخمىنەن 27 پىرسەنت، قىممىتى تەخمىنەن 135 مىليارد دوللار بولدى. OpenAI بىر كۈنى «AGI غا يەتتۇق» دەپ جاكارلىسا، بۇنى مۇستەقىل مۇتەخەسسىسلەر ئۆمىكى تەكشۈرىدىغان بولدى. Microsoft نىڭ OpenAI مودېللىرىنى ئىشلىتىش ھوقۇقى 2032-يىلىغىچە ئۇزارتىلدى؛ OpenAI يەنە 250 مىليارد دوللارلىق Azure مۇلازىمىتى سېتىۋېلىشقا ۋەدە بەردى؛ Microsoft بولسا AGI نى ئۆزى مۇستەقىل تەتقىق قىلىش ھوقۇقىغا ئېرىشتى.
ئۈچ ھەپتىدىن كېيىن، 2025-يىلى 18-نويابىر Microsoft، NVIDIA ۋە Anthropic ھەمكارلىق ئېلان قىلدى: Microsoft، Anthropic غا 5 مىليارد دوللارغىچە، NVIDIA بولسا 10 مىليارد دوللارغىچە مەبلەغ سالىدىغان بولدى؛ Anthropic بولسا 30 مىليارد دوللارلىق Azure ھېسابلاش ئىقتىدارى سېتىۋېلىشقا ۋەدە بەردى. شۇنىڭ بىلەن Claude مودېللىرى Microsoft Foundry ۋە Copilot مەھسۇلاتلىرىدا ئىشلىتىلىدىغان بولدى.
2026-يىلى 27-ئاپرېل كېلىشىم يەنە ئۆزگەرتىلدى. Microsoft نىڭ OpenAI تېخنىكىسىنى ئىشلىتىش ئىجازىتى 2032-يىلىغىچە داۋاملىشىدۇ، ئەمما ئەمدى «ئالاھىدە» (exclusive) ئەمەس؛ OpenAI مەھسۇلاتلىرىنى Amazon ۋە Google قاتارلىق باشقا بۇلۇتلاردىمۇ ساتالايدۇ، Azure بولسا ئاساسلىق ھەمكار بولۇپ قالىدۇ. Microsoft ئەمدى OpenAI غا كىرىم ئۈلۈشى تۆلىمەيدۇ؛ OpenAI بولسا 2030-يىلىغىچە Microsoft قا ئوخشاش نىسبەتتە، ئەمما ئومۇمىي چېكى بار كىرىم ئۈلۈشى تۆلەيدۇ. CNBC نىڭ خەۋىرىچە، «AGI غا يېتىش» شەرتى ئەمدى بۇ پۇل تۆلەشكە تەسىر قىلمايدۇ. TechCrunch نىڭ خەۋىرىچە، 2026-يىلى سېنتەبىر ئاخىرلاشقان پەسىلدە Microsoft، OpenAI بىلەن بولغان سودىلاردىن 10 مىليارد دوللار كىرىم قىلغان (ئومۇمىي كىرىمىنىڭ تەخمىنەن 11 پىرسەنتى)، ئەمما ئۇنىڭ OpenAI دىكى پايى تەخمىنەن 24 پىرسەنتكە چۈشكەن.
Copilot، Azure ۋە ئاگېنتلار: 2026-يىلىدىكى ئەھۋال
Microsoft نىڭ 2026-يىلى 28-ئۆكتەبىر ئېلان قىلغان دوكلاتىغا كۆرە، 30-سېنتەبىر ئاخىرلاشقان پەسىلدە (2027-مالىيە يىلىنىڭ بىرىنچى پەسلى) شىركەتنىڭ كىرىمى 92.3 مىليارد دوللار بولۇپ، 19 پىرسەنت ئاشقان. Microsoft Cloud كىرىمى 63.9 مىليارد دوللار (30 پىرسەنت ئۆسۈش)؛ Azure كىرىمى 48 پىرسەنت ئۆسۈپ، 33.17 مىليارد دوللارغا يەتكەن — CNBC نىڭ خەۋىرىچە، Microsoft تۇنجى قېتىم Azure كىرىمىنى دوللار بىلەن ئاشكارىلىغان. سانلىق مەلۇمات مەركىزى، GPU ۋە باشقا ئۈسكۈنىلەرگە بولغان چىقىم (capex) بىر پەسىلدە 45.2 مىليارد دوللار بولغان؛ مالىيە باشلىقى Amy Hood نىڭ ئېيتىشىچە، كېيىنكى پەسىلدە 50 مىليارد دوللاردىن ئاشىدۇ، پۈتۈن كالېندار يىلى ئۈچۈن تەخمىنەن 170 مىليارد دوللار بولىدۇ. ئۇ «ئېھتىياج يەنىلا تەمىناتتىن كۆپ» دېگەن.
Nadella شۇ يىغىندا Copilot نى «ئىش ئۈچۈن يېڭى مەشغۇلات سىستېمىسى» (the new OS for work) دەپ ئاتىدى. Copilot نىڭ شۇ پەسىلدىكى ئەڭ چوڭ يېڭىلىنىشىدا Chat، Cowork، Autopilot ۋە Code بىر ئەپكە بىرلەشتۈرۈلدى. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، Copilot نىڭ كۈندىلىك ئىشلەتكۈچىلىرى بىر پەسىلدە تەخمىنەن 50 پىرسەنت، بىر يىلدا 5 ھەسسىدىن ئارتۇق كۆپەيگەن؛ Volkswagen، Copilot نى 330 مىڭدىن ئارتۇق خىزمەتچىسىگە بېرىدىغانلىقىنى ئېلان قىلغان. GitHub تا بولسا سۈنئىي ئىدراك ئاگېنتلىرى ئاچقان PR (كود ئۆزگەرتىش تەلىپى) لار ئالتە ئايدا 6 ھەسسە ئاشقان؛ ھازىر پۈتۈن سۇپىدىكى PR لارنىڭ ئۈچتىن بىرىدىن كۆپرەكىنى ئاگېنتلار ئاچىدۇ.
Microsoft پەقەت NVIDIA ۋە AMD نىڭ ئۆزەكلىرىگىلا تايانمايدۇ. Nadella نىڭ ئېيتىشىچە، شىركەتنىڭ ئۆزى لايىھەلىگەن Maia 200 سۈنئىي ئىدراك ئۆزىكى Teams ۋە Copilot تا ھەر ۋاتلىق توكقا 1.7 ھەسسىگىچە كۆپ token ھاسىل قىلىدۇ؛ كېيىنكى ئەۋلاد Maia 300 تەييارلىنىۋاتىدۇ. شۇ بىر پەسىلنىڭ ئۆزىدىلا Microsoft بەش قىتئەدە 24 يېڭى سانلىق مەلۇمات مەركىزى قوشقان.
Microsoft نىڭ ئۆز مودېللىرى ۋە «ئىنسانپەرۋەر دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك»
OpenAI بىلەن كېلىشىم يېڭىلانغاندىن كېيىن Microsoft ئۆز مودېللىرىنى ياساشنى تېزلەتتى. 2025-يىلى 6-نويابىر Mustafa Suleyman، MAI Superintelligence Team ناملىق گۇرۇپپا قۇرغانلىقىنى ئېلان قىلدى. ئۇ بۇ نىشاننى «ئىنسانپەرۋەر دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك» (Humanist Superintelligence) دەپ ئاتايدۇ: چەكسىز ئەركىن ئىش قىلىدىغان سىستېما ئەمەس، بەلكى مەلۇم ساھەلەرگە (مەسىلەن، تېبابەتتىكى دىئاگنوز) مەركەزلەشكەن، ئىنسانلارنىڭ كونترولىدا تۇرىدىغان سۈنئىي ئىدراك. ئۇ «ئىنسانلار سۈنئىي ئىدراكتىن مۇھىم» دەپ يازغان.
2026-يىلى 17-مارت Microsoft تىجارەت ۋە شەخسىي Copilot گۇرۇپپىلىرىنى Jacob Andreou رەھبەرلىكىدە بىرلەشتۈردى؛ Reuters نىڭ خەۋىرىچە، بۇ Suleyman نىڭ پۈتۈن كۈچىنى مودېل ياساش ۋە دەرىجىدىن تاشقىرى سۈنئىي ئىدراك تەتقىقاتىغا قارىتىشى ئۈچۈن قىلىنغان. 2026-يىلى 2-ئىيۇن Microsoft AI يەتتە يېڭى MAI مودېلىنى ئېلان قىلدى، جۈملىدىن MAI-Thinking-1 (ئويلىنىش مودېلى)، MAI-Code-1-Flash (كود يېزىش)، MAI-Image-2.5 (رەسىم)، MAI-Transcribe-1.5 (43 تىلدا ئاۋازنى تېكىستكە ئايلاندۇرۇش) ۋە MAI-Voice-2 (ئاۋاز ھاسىل قىلىش). شىركەت بۇ مودېللارنى باشقا تەتقىقات ئورۇنلىرىنىڭ مودېللىرىدىن تاسقىماي (distillation قىلماي)، نۆلدىن تەربىيەلىگەنلىكىنى ئېيتىدۇ.
2026-يىلى ئۆكتەبىردە Nadella، MAI-Base-2 ناملىق ئاساس مودېلنىڭ ئالدىن تەربىيەلىنىشى تاماملانغانلىقىنى، ئۇنىڭ سىناقتىن ئۆتكۈزۈلگەن باشقا ئوچۇق مەنبەلىك LLM لاردىن ئېشىپ كەتكەنلىكىنى ئېيتتى. ئۇ نىشاننى مۇنداق چۈشەندۈردى: ئەڭ ئالدىنقى مودېللار چىققاندىن كېيىن 3–6 ئاي ئىچىدە ئۇلارغا يېقىن ئىقتىدارنى، تەربىيەلەش تەننەرخىنىڭ بىر قىسمىغىلا ياساپ چىقىش.
ئۇ نېمە ئىستەيدۇ؟
1. سۈنئىي ئىدراك — ئىنساننىڭ ئورنىنى ئالىدىغان ئەمەس، ياردەمچى
2025-يىلى 29-دېكابىر Nadella ئۆزىنىڭ «sn scratchpad» ناملىق يېڭى بلوگىدا مۇنداق يازدى: سۈنئىي ئىدراكنى ھەمىشە «ئىنسان ئىقتىدارىنى ئاشۇرىدىغان تىرەك» (scaffolding) دەپ قاراش كېرەك، «ئىنساننىڭ ئورنىنى ئالىدىغان نەرسە» دەپ ئەمەس. ئۇنىڭچە مۇھىمى مودېلنىڭ كۈچى ئەمەس، كىشىلەرنىڭ ئۇنى ئۆز مەقسىتى ئۈچۈن قانداق ئىشلىتىشى. ئۇ يەنە «slop (سۈپەتسىز سۈنئىي ئىدراك مەزمۇنى) ياكى ئۇستىلىق» دېگەن تالاش-تارتىشتىن ھالقىپ كېتىش كېرەكلىكىنى ئېيتتى.
2. ھەر بىر ئادەم ۋە ھەر بىر شىركەتكە ئاگېنت
2025-يىلى ئىيۇلدا خىزمەتچىلەرگە يازغان خېتىدە Nadella، Microsoft نى «يۇمشاق دېتال زاۋۇتى» دىن «ھەر بىر ئادەمنى ئۆزىگە كېرەكلىك نەرسىنى ئۆزى ياسىيالايدىغان قىلىدىغان ئەقىل ماتورى» غا ئايلاندۇرماقچى ئىكەنلىكىنى يازدى. ئۇ: «8 مىليارد ئادەمنىڭ ھەممىسى بارماق ئۇچىدا بىر تەتقىقاتچى، بىر تەھلىلچى ياكى كود يازىدىغان ئاگېنتنى چاقىرالىسا قانداق بولار؟» دەپ سورىغان. Copilot نى «ئىش ئۈچۈن مەشغۇلات سىستېمىسى» قىلىش — مۇشۇ ئوينىڭ مەھسۇلاتى.
3. بىر مودېلغا باغلىنىپ قالماسلىق
Nadella نىڭ ئىستراتېگىيەسى — بىر نەچچە مودېلنى بىرلا ۋاقىتتا ئىشلىتىش: OpenAI، Anthropic، ئوچۇق مەنبەلىك LLM لار ۋە Microsoft نىڭ ئۆز MAI مودېللىرى. ئۇنىڭ ئېيتىشىچە، Copilot تىكى سوئاللارنىڭ 90 پىرسەنتى «Auto» ھالىتىدە ئىشلەيدۇ، يەنى سىستېما ھەر بىر ۋەزىپىنى سۈپەت، تېزلىك ۋە تەننەرخكە قاراپ ئەڭ مۇۋاپىق مودېلغا ئەۋەتىدۇ. ئۇنىڭ بلوگىدىكى سۆزى بىلەن ئېيتقاندا، كەلگۈسى «مودېللاردىن سىستېمىلارغا» ئۆتىدۇ — بىر نەچچە مودېل ۋە ئاگېنتنى ئەستە ساقلاش، ھوقۇق باشقۇرۇش ۋە بىخەتەر قورال ئىشلىتىش بىلەن بىرلەشتۈرىدىغان سىستېمىلار.
4. بىخەتەرلىك: ھەر بىر ئاگېنتقا «ئىچكى خەتەر» دەپ قاراش
2026-يىلى نويابىر بېشىدا گېرمانىيەنىڭ WirtschaftsWoche ژۇرنىلىغا بەرگەن سۆھبىتىدە (Microsoft نىڭ ئۆز بېتىدىمۇ ئېلان قىلىنغان) Nadella مۇنداق دېدى: سىستېمىلارنىڭ ئىقتىدارى ناھايىتى تېز ئۆسۈۋاتىدۇ، ئەمما ئۇلارنىڭ ئىچكى ئىشلەش ئۇسۇلىنى چۈشىنىشىمىز ھەمىشە شۇنداق تېز ئەمەس؛ شۇڭا Microsoft ھەر بىر ئاگېنتقا ئالدى بىلەن «ئىچكى خەتەر» (insider risk) دەپ قارايدۇ، ھەر بىر ئاگېنتنىڭ ئۆز كىملىكى بولىدۇ، ھەر بىر ھەرىكىتى خاتىرىلىنىدۇ. مالىيە يىغىنىدا ئۇ بۇنى «ئەقىلنى ھوقۇقتىن ئايرىش» دەپ ئاتىدى: كىملىك، ئىجازەت ۋە نازارەت مودېلنىڭ سىرتىدا تۇرىدۇ.
يەنە بىر ئىش: يېقىندا گېرمانىيەدىكى بىر يىغىندا ئۇ ئۆتكەن بىر يىلدا ئۆز پىكرىنى ئۆزگەرتكەن بىر ئىشنى ئېيتتى: «مەن ئىلگىرى alignment (سۈنئىي ئىدراكنى ئىنسانلارنىڭ مەقسىتىگە ماسلاشتۇرۇش) ئۆزلۈكىدىن ھەل بولىدۇ دەپ ئويلايتتىم. ئەمدى ئۇنداق ئويلىمايمەن. بۇ بەلكىم تېخىمۇ قىيىن، باشقىچە بىر مەسىلە.» (The Times of India)
تەنقىد ۋە سوئاللار
Recall ۋە شەخسىي مەخپىيەتلىك: 2024-يىلى Microsoft، كومپيۇتېر ئېكرانىنى توختىماي رەسىمگە تارتىپ ساقلايدىغان Recall ئىقتىدارىنى ئېلان قىلغاندا، بىخەتەرلىك مۇتەخەسسىسلىرى قاتتىق ئاگاھلاندۇردى. Microsoft ئۇنى كېچىكتۈرۈپ، ئىشلەتكۈچى ئۆزى ئاچىدىغان (opt-in) قىلدى ۋە ساندانىنى شىفىرلىدى.
خىزمەتتىن بوشىتىش: 2025-يىلى شىركەت رېكورت پايدا ئالغان ۋە سۈنئىي ئىدراككە ئەڭ كۆپ مەبلەغ سالغان بولسىمۇ، 15 مىڭدىن ئارتۇق خىزمەتچىنى بوشاتتى. Nadella بۇنى «مۇۋەپپەقىيەتنىڭ تېپىشمىقى» (the enigma of success) دەپ ئاتاپ، بۇ قارارنىڭ ئۆزىگە ئېغىر كەلگەنلىكىنى يازدى.
«Microslop»: 2026-يىلى يانۋاردا Nadella كىشىلەرنى سۈنئىي ئىدراك مەزمۇنىنى «slop» دېمەسلىككە چاقىرغاندىن كېيىن، ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ئەكسىچە «Microslop» دېگەن مەسخىرە سۆز تارقالدى.
زور چىقىم ۋە OpenAI غا تايىنىش: يىلىغا تەخمىنەن 170 مىليارد دوللارلىق ئۈسكۈنە چىقىمى قايتۇرۇلامدۇ؟ CNBC نىڭ خەۋىرىچە، 2026-يىلى سېنتەبىر ئاخىرلاشقان پەسىلدە شىركەتنىڭ ئەركىن نەق پۇل ئېقىمى (free cash flow) 27 پىرسەنت ئازايغان؛ ئومۇمىي كىرىمنىڭ تەخمىنەن 11 پىرسەنتى يەنىلا OpenAI دىن كېلىدۇ.
ھەمكار ياكى رىقابەتچى: Microsoft ھەم OpenAI نىڭ چوڭ پايچىكى، ھەم ئۇنىڭ بىلەن ئوخشاش خېرىدارلارنى تالىشىدىغان رىقابەتچىسى. ئۆز MAI مودېللىرى كۈچەيگەنسېرى بۇ مۇناسىۋەتنىڭ قانداق بولىدىغانلىقى ئېنىق ئەمەس.
ئاددىي ئىشلەتكۈچىلەر ئۈچۈن مەنىسى
ئەگەر سىز Windows، Word، Excel، Outlook، Teams، LinkedIn ياكى GitHub ئىشلەتسىڭىز، Nadella نىڭ سۈنئىي ئىدراك پىلانىنى ئاللىقاچان ھەر كۈنى كۆرۈۋاتىسىز: Copilot ئۇلارنىڭ ھەممىسىگە كىرگۈزۈلمەكتە. بۇ ئىشنى تېزلىتىدۇ، ئەمما ئىككى ئىشنى ئېسىڭىزدە تۇتۇڭ. بىرىنچى، Copilot قايسى مودېلنى ئىشلەتسۇن، جاۋابى يەنىلا خاتا بولۇشى مۇمكىن؛ مۇھىم ئۇچۇرلارنى ئۆزىڭىز تەكشۈرۈڭ. ئىككىنچى، سۈنئىي ئىدراك ئىقتىدارلىرى ھۆججەت، ئېلخەت ۋە ئېكرانىڭىزدىكى مەزمۇنلارنى كۆرەلەيدۇ؛ Recall ۋەقەسى كۆرسىتىدۇكى، يېڭى ئىقتىدارنى ئىشلىتىشتىن بۇرۇن تەڭشەكلەرنى تەكشۈرۈش ۋە نېمىنى ھەمبەھىرلەۋاتقانلىقىڭىزنى بىلىش كېرەك.
ئۇيغۇر ئوقۇرمەنلەر ئۈچۈن
Nadella نىڭ ھېكايىسىدە ئۇيغۇر قېرىنداشلار ئۈچۈن ئىككى ساۋاق بار. بىرىنچى: ئۇ ئانا يۇرتىدىن ئايرىلىپ، چەت ئەلدە ئوقۇپ، بىر شىركەتتە 22 يىل ئىشلىگەندىن كېيىن ئۇنىڭ رەھبىرى بولدى. ئۇنىڭ «ھەممىنى بىلىدىغان ئەمەس، ھەممىنى ئۆگىنىدىغان بول» دېگەن پىكرى سۈنئىي ئىدراك دەۋرىدە تېخىمۇ مۇھىم: قوراللار ھەر يىلى ئۆزگىرىدۇ، ئەمما ئۆگىنىش ئادىتى ئۆزگەرمەيدۇ. GitHub تەك ئوچۇق سۇپىلاردا كود يېزىش ۋە ئوچۇق تۈرلەرگە قاتنىشىش بۈگۈن بىلىم ۋە تەجرىبە توپلاشنىڭ ياخشى يولى.
ئىككىنچى: Microsoft نىڭ MAI-Transcribe-1.5 مودېلى 43 تىلنى قوللايدۇ، ئەمما چوڭ شىركەتلەرنىڭ مودېللىرىنىڭ ئۇيغۇر تىلىغا ئوخشاش مەنبەسى ئاز تىللارنى قانچىلىك ياخشى بىلىشى ئۇ تىلدا تورغا چىققان تېكىست ۋە ئاۋاز ماتېرىيالىنىڭ كۆپ-ئازلىقىغا باغلىق. ئۇيغۇرچە يازما، ماقالە، ئاۋاز ۋە سانلىق مەلۇماتلارنى ئوچۇق ۋە توغرا ئېلان قىلىش — كەلگۈسىدىكى سۈنئىي ئىدراكنىڭ ئۇيغۇرچىنى ياخشى چۈشىنىشىگە قوشىدىغان ھەممىمىزنىڭ ھەسسىسى.
ئېسىڭىزدە بولسۇن
Satya Nadella — Microsoft نى بۇلۇت ۋە سۈنئىي ئىدراك شىركىتىگە ئايلاندۇرغان رەھبەر. ئۇ 2019-يىلى OpenAI غا بالدۇر مەبلەغ سېلىپ، ChatGPT دەۋرىدە Microsoft نى ئالدىنقى قاتارغا چىقاردى؛ 2024–2026-يىللىرى بولسا بىر شىركەتكە تايىنىشنى ئازايتىپ، Anthropic ۋە ئۆزىنىڭ MAI مودېللىرىغا يۈزلەندى. ئۇنىڭ مەقسىتى: سۈنئىي ئىدراكنى ئىنساننىڭ ئورنىنى ئالىدىغان نەرسە ئەمەس، ئۇنىڭ ئىقتىدارىنى ئاشۇرىدىغان قورال قىلىش؛ ھەر بىر ئادەم ۋە شىركەتكە ئاگېنت بېرىش؛ بىر مودېلغا باغلىنىپ قالماسلىق ۋە ئاگېنتلارنى مودېلنىڭ سىرتىدىن نازارەت قىلىش. سوئال شۇكى، يىلىغا يۈز مىليارد دوللاردىن ئارتۇق چىقىم ۋە بۇ چوڭ ۋەدىلەر ئاددىي ئىشلەتكۈچىلەرگە ھەقىقىي پايدا ئېلىپ كېلەمدۇ؟
مەنبە: Wikipedia — Satya Nadellaمەنبە: OpenAI — Microsoft invests in and partners with OpenAI (2019)مەنبە: OpenAI — OpenAI and Microsoft extend partnership (2023)مەنبە: Wikipedia — Removal of Sam Altman from OpenAIمەنبە: Microsoft — Mustafa Suleyman joins Microsoft to lead Copilot (2024)مەنبە: Microsoft — The next chapter of the Microsoft–OpenAI partnership (2025)مەنبە: Microsoft — Microsoft, NVIDIA and Anthropic announce strategic partnershipsمەنبە: Microsoft — The next phase of the Microsoft-OpenAI partnership (2026)مەنبە: CNBC — OpenAI shakes up partnership with Microsoft, capping revenue share paymentsمەنبە: TechCrunch — Microsoft recorded $10 billion in revenue from OpenAIمەنبە: Microsoft — Microsoft announces first quarter results (FY27)مەنبە: Microsoft — FY27 Q1 earnings call transcriptمەنبە: CNBC — Microsoft Q1 earnings report 2027مەنبە: Fortune — Microsoft's cloud growth accelerates, and so too does the spendingمەنبە: Microsoft AI — Towards Humanist Superintelligenceمەنبە: Reuters — Microsoft rejigs Copilot teams, freeing up AI chief for superintelligence pushمەنبە: Microsoft AI — Launching seven new MAI modelsمەنبە: sn scratchpad (Satya Nadella) — Looking Ahead to 2026مەنبە: Microsoft — Recommitting to our why, what, and how (2025)مەنبە: Microsoft Source EMEA — WirtschaftsWoche interview with Satya Nadella (German)مەنبە: The Times of India — Nadella on alignment and scaling lawsمەنبە: The Verge — Microsoft's all-knowing Recall AI feature is being delayedمەنبە: Fortune — Satya Nadella on the 'enigma of success': 15,000+ layoffsElon Musk ۋە xAI — راكېتا، Grok ۋە روبوت: ئۇ سۈنئىي ئىدراكتىن نېمە ئىستەيدۇ؟Demis Hassabis ۋە Google DeepMind — AlphaGo دىن Nobel مۇكاپاتىغىچە، ئۇ نېمە ئىستەيدۇ؟Dario Amodei ۋە Anthropic — AI نىڭ خەتىرىدىن ئاگاھلاندۇرىدىغان ئادەم نېمە ئىستەيدۇ؟Sam Altman ۋە OpenAI — ChatGPT نىڭ ئارقىسىدىكى ئادەم نېمە ئىستەيدۇ؟Jensen Huang ۋە NVIDIA — AI دەۋرىنىڭ ماتورىنى ياسىغان ئادەم نېمە ئىستەيدۇ؟Microsoft Azure — ئۇيغۇرچە قوللانماAI بىلەن پاراڭ ۋە شەخسىي مەخپىيەتلىك — يازغانلىرىڭىز نەگە بارىدۇ؟AI بىخەتەرلىك ۋە Alignment — ئۇيغۇرچە قوللانما