ChatGPT، Claude ياكى Gemini غا بىر سوئال يازدىڭىز. جاۋاب كەلدى، سىز ئەپنى ياپتىڭىز. لېكىن يازغانلىرىڭىز نەدە قالدى؟ كىم كۆرەلەيدۇ؟ يېڭى مودېللارنى تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلەمدۇ؟ جاۋاب سىز ئىشلىتىۋاتقان ئەپكە، پىلانىڭىزغا ۋە تەڭشىكىڭىزگە باغلىق.
AI بىلەن پاراڭ ۋە شەخسىي مەخپىيەتلىك — يازغانلىرىڭىز نەگە بارىدۇ؟
بۇ بەت AI پاراڭ ئەپلىرىگە يازغان سۆزىڭىزنىڭ قەيەرگە بارىدىغانلىقىنى، ئۈچ چوڭ ئەپتە (ChatGPT، Claude، Gemini) قايسى تەڭشەكلەر بارلىقىنى، ۋە ھەرگىز يازماسلىقىڭىز كېرەك بولغان ئۇچۇرلارنى ئاددىي ئۇيغۇرچە چۈشەندۈرىدۇ. ھەر بىر ئۇچۇر OpenAI، Anthropic ۋە Google نىڭ رەسمىي ياردەم ۋە مەخپىيەتلىك بەتلىرىگە تايىنىدۇ. بۇ قائىدىلەر دائىم يېڭىلىنىپ تۇرىدۇ؛ تۆۋەندىكى ئۇچۇرلار 2026-يىلى ئۆكتەبىردىكى ھالەت.
يازغانلىرىڭىز نەگە بارىدۇ؟
AI ئەپىگە يازغان بىر پاراڭ ئادەتتە تۆۋەندىكى تۆت يەرنىڭ بىرىگە ياكى بىر قانچىسىغا بارىدۇ:
پاراڭ تارىخى: سىز ئۆچۈرمىگۈچە ھېساباتىڭىزدا ساقلىنىدۇ، كېيىن قايتا ئوقۇيالايسىز.
مودېل تەربىيىلەش: شىركەت پاراڭلارنى كېيىنكى مودېللارنى ياخشىلاشقا ئىشلىتىشى مۇمكىن. شەخسىي پىلانلاردا بۇنى كۆپىنچە تەڭشەكتە تاقىغىلى بولىدۇ.
ئادەم تەكشۈرۈشى: بەزى پاراڭلارنى شىركەت ياكى ئۇنىڭ ھەمكارلىرىدىكى تەربىيىلەنگەن خادىملار ئوقۇپ، جاۋابنىڭ سۈپىتىنى باھالايدۇ.
بىخەتەرلىك خاتىرىسى: تەربىيىلەشنى تاقىسىڭىزمۇ، ئالدامچىلىق ۋە قالايمىقان ئىشلىتىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن پاراڭ قىسقا ۋاقىت ساقلىنىدۇ.
ئەڭ مۇھىم نۇقتا: «تەربىيىلەشنى تاقاش» بىلەن «ئۆچۈرۈش» ئوخشاش ئىش ئەمەس. تۆۋەندە ھەر بىر ئەپتە بۇ قانداق ئىشلەيدىغانلىقىنى كۆرىمىز.
ChatGPT (OpenAI)
OpenAI نىڭ ياردەم بېتىگە كۆرە، ChatGPT نىڭ Free، Plus ۋە Pro دېگەن شەخسىي پىلانلىرىدا پاراڭلىرىڭىزنى مودېل تەربىيىلەشكە ئىشلىتىش ئەسلىدىنلا ئوچۇق. ئۇنى تاقاش ئۈچۈن Settings → Data controls غا كىرىپ، «Improve the model for everyone» نى تاقاڭ. شۇنىڭدىن كېيىن يېڭى پاراڭلار تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ، ئەمما پاراڭ تارىخىڭىزدا ساقلىنىۋېرىدۇ. Voice mode نىڭ تەربىيىلەش تەڭشىكى ئايرىم.
Temporary chat (ۋاقىتلىق پاراڭ): تارىخقا چىقمايدۇ، ئەستە ساقلاش (memory) نى يېڭىلىمايدۇ، تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ — لېكىن بىخەتەرلىك ئۈچۈن 30 كۈنگىچە ساقلىنىشى مۇمكىن.
Business، Enterprise ۋە Edu خىزمەت بوشلۇقلىرىدىكى پاراڭلار ۋە API ئارقىلىق ئەۋەتىلگەن مەزمۇن ئەسلىدىنلا تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ.
دىققەت: تەربىيىلەشنى تاقىغان بولسىڭىزمۇ، بىر جاۋابقا 👍 ياكى 👎 باسسىڭىز، شۇ پۈتۈن پاراڭ تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلىشى مۇمكىن.
Claude (Anthropic)
Anthropic 2025-يىلى ئاۋغۇستتا Claude نىڭ Free، Pro ۋە Max پىلانلىرى ئۈچۈن قائىدىنى ئۆزگەرتتى: ھازىر ھەر بىر ئىشلەتكۈچى پاراڭلىرىنى Claude نى ياخشىلاشقا بېرىش-بەرمەسلىكنى ئۆزى تاللايدۇ. بۇ تاللاشنى Privacy Settings تىن خالىغان ۋاقىتتا ئۆزگەرتكىلى بولىدۇ.
تەربىيىلەشكە رۇخسەت قىلسىڭىز: يېڭى پاراڭلار كىملىكى ئېنىق بولمايدىغان (de-identified) شەكىلدە 5 يىلغىچە ساقلىنىشى مۇمكىن.
رۇخسەت قىلمىسىڭىز: ئىلگىرىكىدەك 30 كۈنلۈك ساقلاش مۇددىتى ئىشلىتىلىدۇ.
بىر پاراڭنى ئۆچۈرسىڭىز: تارىخىڭىزدىن دەرھال ئۆچىدۇ، ئارقا سۇپىدىن 30 كۈن ئىچىدە ئۆچۈرۈلىدۇ، كەلگۈسى تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ.
Incognito chat: Model Improvement ئوچۇق بولسىمۇ، تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ.
قائىدىگە خىلاپ دەپ بەلگىلەنگەن پاراڭ 2 يىلغىچە، 👍/👎 بىلەن بەرگەن باھا 5 يىلغىچە ساقلىنىدۇ.
Anthropic يەنە بىر نۇقتىنى ئوچۇق يازىدۇ: تەڭشەكنى كېيىن تاقىسىڭىز، ئۇچۇرىڭىز ئەمدى يېڭى تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ؛ ئەمما ئاللىبۇرۇن باشلانغان ياكى تاماملانغان تەربىيىلەشتىن قايتۇرۇۋېلىنمايدۇ. Team، Enterprise ۋە API قاتارلىق سودا مۇلازىمەتلىرى بۇ قائىدىگە كىرمەيدۇ.
Gemini (Google)
Google نىڭ Gemini Apps Privacy Hub بېتىدىكى ئاساسلىق تەڭشەك «Keep Activity». ئۇ ئوچۇق بولسا، پاراڭلىرىڭىز Gemini Apps Activity دا ساقلىنىدۇ، Google نىڭ مۇلازىمىتىنى — جۈملىدىن AI مودېللىرىنى تەربىيىلەشنى — ياخشىلاشقا ئىشلىتىلىدۇ، بەزىلىرىنى ئادەم تەكشۈرىدۇ.
ئاپتوماتىك ئۆچۈرۈش: ئەسلىدە 18 ئاي؛ ئۇنى 3 ئاي، 36 ئاي ياكى «ئۆچۈرمەسلىك» كە ئۆزگەرتكىلى بولىدۇ.
ئادەم تەكشۈرگەن پاراڭلار ھېساباتىڭىزدىن ئايرىلىپ، 3 يىلغىچە ساقلىنىدۇ — پائالىيىتىڭىزنى ئۆچۈرسىڭىزمۇ ئۆچمەيدۇ.
Keep Activity تاقاق بولسا ياكى temporary chat ئىشلەتسىڭىز: پاراڭ 72 سائەت ساقلىنىدۇ، باھا (feedback) ئەۋەتمىسىڭىز تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ.
Google نىڭ ئۆزى ئاگاھلاندۇرىدۇ: تەكشۈرگۈچى كۆرۈشىنى خالىمايدىغان مەخپىي ئۇچۇرنى يازماڭ؛ Gemini پاراڭلىرىغا كىرىش (login) ياكى پۇل تۆلەش ئۇچۇرىنى كىرگۈزمەڭ.
Google نىڭ ئېيتىشىچە، ھازىر Gemini پاراڭلىرى ئېلان كۆرسىتىشكە ئىشلىتىلمەيدۇ.
قىسقا سېلىشتۇرۇش
| سوئال | ChatGPT (شەخسىي) | Claude (شەخسىي) | Gemini (شەخسىي) |
|---|---|---|---|
| تەربىيىلەش ئەسلىدە | ئوچۇق | ئىشلەتكۈچى ئۆزى تاللايدۇ | Keep Activity ئوچۇق بولسا ئىشلىتىلىدۇ |
| تاقاش يېرى | Data controls | Privacy Settings | Gemini Apps Activity |
| ۋاقىتلىق پاراڭ | Temporary chat — 30 كۈنگىچە | Incognito chat | Temporary chat — 72 سائەت |
| باھا كۇنۇپكىسى | پۈتۈن پاراڭ ئىشلىتىلىشى مۇمكىن | 5 يىل ساقلىنىدۇ | تەكشۈرۈلىدۇ، 3 يىل ساقلىنىدۇ |
| خىزمەت پىلانى | ئەسلىدە تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ | سودا شەرتلىرى ئايرىم | Workspace شەرتلىرى ئايرىم |
كۆپ ئۇچرايدىغان ئۈچ خاتا چۈشەنچە
«تەربىيىلەشنى تاقىدىم، ئەمدى ھېچ نەرسە ساقلانمايدۇ.» — خاتا. پاراڭ تارىخى ساقلىنىۋېرىدۇ، بىخەتەرلىك ئۈچۈن قىسقا مۇددەت ساقلاشمۇ بار. ئۆچۈرۈشنى ئايرىم قىلىش كېرەك.
«ۋاقىتلىق پاراڭ ھېچ يەردە قالمايدۇ.» — خاتا. ChatGPT دا 30 كۈنگىچە، Gemini دا 72 سائەت ساقلىنىدۇ؛ پەقەت تارىخقا چىقمايدۇ ۋە تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ.
«👍 باسسام پەقەت شۇ جاۋابلا كېتىدۇ.» — خاتا. ئۈچ شىركەتنىڭ ھەممىسىدە باھا بىلەن بىللە پاراڭنىڭ مەزمۇنىمۇ ساقلىنىپ، تەكشۈرۈلۈشى ياكى تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلىشى مۇمكىن.
ھەرگىز يازماڭ
قايسى ئەپ ۋە قايسى تەڭشەك بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، ئاددىي بىر قائىدە بار: ناتونۇش بىر ئادەم ئوقۇشىنى خالىمايدىغان نەرسىنى يازماڭ.
پارول، بىر قېتىملىق كود (OTP) ۋە بانكا PIN نومۇرى.
كارتا نومۇرى، بانكا ھېسابات ئۇچۇرى.
كىملىك، پاسپورت ياكى تۇرالغۇ ئىجازەتنامىسىنىڭ نومۇرى ۋە رەسىمى.
دوختۇرخانا خاتىرىسى، تەكشۈرۈش نەتىجىسى — ئەگەر ئىسمىڭىز ۋە باشقا كىملىك ئۇچۇرلىرىڭىز بىلەن بىللە بولسا.
شىركەتنىڭ مەخپىي ھۆججىتى، خېرىدار ئۇچۇرى، ئېلان قىلىنمىغان پىلان.
باشقىلارنىڭ ئۇچۇرى: ئۇرۇق-تۇغقان ۋە دوستلىرىڭىزنىڭ ئىسمى، تېلېفونى، ئادرېسى ۋە رەسىمى.
ھۆججەت ياكى رەسىم يۈكلىمەكچى بولسىڭىز، ئاۋۋال ئىسىم، نومۇر ۋە ئادرېسنى ئۆچۈرۈڭ ياكى يېپىڭ. مەسىلەن، بىر خەتنى تەرجىمە قىلدۇرماقچى بولسىڭىز، ئىسىملارنى «A» ۋە «B» گە ئالماشتۇرۇڭ.
خىزمەت ۋە مەكتەپ ھېساباتى
خىزمەت ياكى مەكتەپ ھېساباتى بىلەن ئىشلەتسىڭىز، باشقا شەرتلەر ئىشلىتىلىدۇ. OpenAI بىلەن Anthropic نىڭ سودا پىلانلىرىدىكى مەزمۇن ئەسلىدە تەربىيىلەشكە ئىشلىتىلمەيدۇ؛ Google نىڭ Workspace ھېساباتلىرىنىڭمۇ ئايرىم مەخپىيەتلىك قائىدىسى بار. لېكىن بۇ «ھېچكىم كۆرمەيدۇ» دېگەنلىك ئەمەس: تەشكىلاتىڭىزنىڭ باشقۇرغۇچىسىنىڭ ساقلاش ۋە كۆرۈش قائىدىسى بولىدۇ. شەخسىي ئىشنى شەخسىي ھېساباتتا، خىزمەت ئىشىنى تەشكىلات رۇخسەت قىلغان قورالدا قىلىڭ.
ئۇيغۇر ئوقۇرمەنلەر ئۈچۈن
نۇرغۇن قېرىنداشلىرىمىز ئائىلە ئەھۋالى، كۆچمەنلىك ھۆججىتى ياكى سالامەتلىك مەسىلىسى توغرىسىدا AI دىن ياردەم سورايدۇ. بۇ پايدىلىق بولۇشى مۇمكىن، ئەمما سوئالنى ئومۇمىي شەكىلدە يېزىڭ: ئۆزىڭىزنىڭ ۋە ئۇرۇق-تۇغقانلىرىڭىزنىڭ ئىسمى، تۇرۇشلۇق جايى ۋە ھۆججەت نومۇرىنى قوشماڭ. مەسىلەن، «مېنىڭ ئاكام پالانى، پالانى شەھەردە…» دېگەننىڭ ئورنىغا «بىر تۇغقىنىمنىڭ ئەھۋالى مۇنداق…» دەپ يېزىڭ. Google نىڭ مەخپىيەتلىك ئۇقتۇرۇشىمۇ باشقىلارنىڭ چىرايى ياكى ئاۋازىنى ئىشلىتىشتىن بۇرۇن ئۇلارنىڭ رۇخسىتىنى ئېلىشنى تەلەپ قىلىدۇ.
قىسقا تەكشۈرۈش تىزىملىكى
1. تەڭشەككە كىرىپ، تەربىيىلەش تاللىشىنى تەكشۈر.
2. سەزگۈر سوئال ئۈچۈن ۋاقىتلىق پاراڭ (Temporary / Incognito) ئاچ.
3. كېرەكسىز كونا پاراڭلارنى ئۆچۈر؛ ئاپتوماتىك ئۆچۈرۈش مۇددىتىنى بەلگىلە.
4. 👍/👎 باسىدىغان پاراڭدا شەخسىي ئۇچۇر بولمىسۇن.
5. پارول، كارتا ۋە كىملىك نومۇرىنى ھەرگىز يازما.
6. ھۆججەت يۈكلەشتىن بۇرۇن ئىسىم ۋە نومۇرلارنى ئۆچۈر.بۇ تىزىملىك OpenAI نىڭ Data controls، Anthropic نىڭ Privacy Center ۋە Google نىڭ Gemini Apps Privacy Hub بەتلىرىدىكى تەڭشەكلەرگە ئاساسەن تۈزۈلدى.
ئېسىڭىزدە بولسۇن
AI ئەپىگە يازغانلىرىڭىز تارىخقا، تەربىيىلەشكە، ئادەم تەكشۈرۈشىگە ۋە بىخەتەرلىك خاتىرىسىگە كېتىشى مۇمكىن. تەڭشەكلەر ياردەم بېرىدۇ: تەربىيىلەشنى تاقاڭ، ۋاقىتلىق پاراڭ ئىشلىتىڭ، كونا پاراڭلارنى ئۆچۈرۈڭ. ئەمما ئەڭ ئىشەنچلىك قوغداش — مەخپىي ئۇچۇرنى ئەسلا يازماسلىق.
مەنبە: OpenAI Help Center — Data controls in ChatGPTمەنبە: Anthropic — Updates to Consumer Terms and Privacy Policyمەنبە: Anthropic Privacy Center — How long do you store my data?مەنبە: Google — Gemini Apps Privacy HubAI Agent تاللاش: Muse، dots، Grok Bot ۋە Claude DuetOpenAI ۋە ChatGPTAnthropic ۋە ClaudeGoogle GeminiDeepfake — ساختا رەسىم، ۋىدېيو ۋە ئاۋازنى قانداق تونۇيمىز؟