سۈنئىي ئىدراك2026-04يېڭىلانغان:

OpenAI & ChatGPT — ئۇيغۇرچە تولۇق قوللانما

(OpenAI & ChatGPT — Complete Guide)

OpenAI ۋە ChatGPT: GPT-6 Astra، 6.1 Sol ۋە Luna، ChatGPT پىلانلىرى، Codex، dots، توختىتىلغان مودېللار ۋە Responses API كود مىساللىرى

ئۇيغۇرچە AI نى 1-قەدەمدىن باشلاڭ

OpenAI ۋە ChatGPT — 2026-يىلى ئۆكتەبىر ھالىتى

OpenAI ۋە ChatGPT

ChatGPT، Work، Codex، dots ۋە OpenAI API ھەققىدە ئۇيغۇرچە قوللانما. مودېلنىڭ نامى، مەھسۇلاتنىڭ ئىسمى ۋە ئىشلىتىش مۇھىتىنى ئايرىپ چۈشىنىمىز.

يېڭىلانغان ۋە رەسمىي مەنبەلەردىن تەكشۈرۈلگەن ۋاقىت: 2026-10-24. مودېل، باھا ۋە زىيارەت شەرتلىرى ۋاقىت ئۆتۈشى بىلەن ئۆزگىرىشى مۇمكىن.

OpenAI دېگەن نېمە؟

«AGI (ئومۇمىي سۈنئىي ئىدراك) نىڭ پۈتۈن ئىنسانىيەتكە پايدا يەتكۈزۈشىگە كاپالەتلىك قىلىش» مەقسىتىدە قۇرۇلغان تەتقىقات ۋە مەھسۇلات شىركىتى.

🏛️

شىركەت تارىخى

OpenAI 2015-يىلى San Francisco دا غەيرى تىجارەت تەشكىلات سۈپىتىدە قۇرۇلغان. قۇرغۇچىلار ئىچىدە Sam Altman، Elon Musk ۋە Greg Brockman قاتارلىقلار بار. 2019-يىلى تەتقىقات ۋە مەھسۇلاتنى كېڭەيتىش ئۈچۈن غەيرى تىجارەت تەشكىلاتنىڭ كونتروللۇقىدىكى تىجارەت شىركىتى قۇرۇلدى.

💥

ChatGPT ئىنقىلابى

ChatGPT 2022-يىلى 30-نويابىر ئېلان قىلىنىپ، 5 كۈن ئىچىدە 1 مىليون ئىشلەتكۈچىگە يەتتى. OpenAI نىڭ 2026-يىلى 7-ئۆكتەبىردىكى ئېلانىغا كۆرە، ھازىر ChatGPT نى ھەر ھەپتىدە 1.2 مىلياردتىن ئارتۇق ئادەم ئىشلىتىدۇ.

🏗️

تەشكىلات قۇرۇلمىسى

2025-يىلى 28-ئۆكتەبىر ئېلان قىلىنغان يېڭى قۇرۇلما بويىچە، غەيرى تىجارەت تەشكىلات OpenAI Foundation دەپ ئاتالدى؛ تىجارەت قىسمى OpenAI Group PBC (ئاممىۋى مەنپەئەت شىركىتى) غا ئايلاندى. Foundation Group نى كونترول قىلىدۇ ۋە ئۇنىڭ مۇدىرىيەت ئەزالىرىنى تەيىنلەيدۇ. قايتا قۇرۇلما تاماملانغاندا Foundation Group نىڭ 26%، Microsoft تەخمىنەن 27% ئۈلۈشىگە ئىگە ئىدى. CEO: Sam Altman.

بىخەتەرلىك مەسىلىلىرىگە Foundation نىڭ بىخەتەرلىك كومىتېتى (Safety and Security Committee) نازارەت قىلىدۇ.

💰

مەبلەغ ۋە ھەمكارلىقلار

Microsoft 2019-يىلى OpenAI غا $1 مىليارد مەبلەغ سالغان، كېيىن ھەمكارلىقنى كۆپ مىلياردلىق مەبلەغ بىلەن كېڭەيتكەن. 2026-يىلى 27-فېۋرال OpenAI $730 مىليارد قىممەت (مەبلەغدىن بۇرۇن) بويىچە $110 مىلياردلىق يېڭى مەبلەغنى ئېلان قىلدى: SoftBank $30 مىليارد، NVIDIA $30 مىليارد، Amazon $50 مىليارد.

2026-يىلى 31-مارت بۇ مەبلەغ توپلاش ئايلانمىسى $122 مىليارد ۋەدە قىلىنغان مەبلەغ بىلەن تاماملاندى؛ شىركەتنىڭ قىممىتى (مەبلەغدىن كېيىن) $852 مىليارد بولدى. بۇ قېتىم بانكا يولى ئارقىلىق شەخسىي مەبلەغ سالغۇچىلاردىنمۇ $3 مىلياردتىن ئارتۇق مەبلەغ توپلاندى.

OpenAI — تەشكىلات قۇرۇلمىسىOpenAI — $122 مىلياردلىق مەبلەغ (2026-03-31)

ھازىرقى GPT-6 مودېللىرى (API)

مودېلAPI IDئاساسلىق ئىشلىتىشكىرگۈزۈش / چىقىرىش
GPT-6 Astragpt-6-astraئەڭ كۈچلۈك مودېل: مۇرەككەپ تەپەككۇر، كودلاش ۋە قوراللىق خىزمەت$10 / $50
GPT-6.1 Solgpt-6.1-solAstra غا يېقىن ئىقتىدار، تەننەرخى تۆۋەنرەك؛ كود، ھۆججەت ۋە ئۇزۇن خىزمەت$2 / $10
GPT-6 Solgpt-6-solكۈندىلىك خىزمەت ئۈچۈن تەڭپۇڭ مودېل$2 / $10
GPT-6 Lunagpt-6-lunaتۈرلەش، ئۇچۇر ئايرىش ۋە كۆپ ھەجىملىك ئېنىق ۋەزىپە$0.10 / $0.50

جەدۋەلدىكى باھا — ھەر 1 مىليون token ئۈچۈن ئامېرىكا دوللىرىدىكى ئۆلچەملىك API كىرگۈزۈش / چىقىرىش باھاسى؛ ChatGPT نىڭ ئايلىق ئابونت ھەققى ئەمەس. Cache، قورال چاقىرىش ۋە باشقا بىر تەرەپ قىلىش دەرىجىلىرى ئايرىم ھېسابلىنىدۇ.

ئېلان قىلىنغان ۋاقتى: GPT-6 Astra — 2026-يىلى 3-سېنتەبىر؛ GPT-6 Sol ۋە Luna — 22-سېنتەبىر؛ GPT-6.1 Sol — 29-سېنتەبىر. Astra، 6.1 Sol ۋە Luna نىڭ context چېكى 1.05M token، ئەڭ كۆپ چىقىرىشى 128K token. ھەممىسى function calling، web search، file search ۋە computer use نى قوللايدۇ.

ئويلىنىش دەرىجىسى (reasoning effort): Astra ۋە 6.1 Sol دا low دىن max غىچە؛ Luna دا none دىن max غىچە.

GPT-5.6 Sol، Terra ۋە Luna يەنىلا بار، لېكىن ئۇلار ئالدىنقى ئەۋلاد. Terra دېگەن نام پەقەت GPT-5.6 Terra غا تەۋە؛ GPT-6 ئائىلىسىدە Terra يوق.

OpenAI — مودېللار تىزىملىكىGPT-6 Sol ۋە Luna نىڭ ئېلانى

ئالاھىدە مودېللار

مودېلنېمە ئۈچۈن
GPT-Image-2.5 Sunburst / Flareرەسىم ھاسىل قىلىش ۋە تەھرىرلەش. Sunburst ئەڭ كۈچلۈك، Flare تېز ۋە كۈندىلىك.
GPT-Live 1تەبىئىي ئاۋازلىق سۆھبەت (API دا 2026-يىلى 10-سېنتەبىردىن باشلاپ).
GPT-Realtime-2.1ھەقىقىي ۋاقىتلىق ئاۋاز ۋە تەرجىمە.
GPT-Transcribeئاۋازنى تېكىستكە ئايلاندۇرۇش. whisper-1 ۋە gpt-4o-transcribe 2027-يىلى 26-فېۋرال توختىتىلىدۇ.
GPT-5.6 Cyberھوقۇق بېرىلگەن بىخەتەرلىك تەتقىقاتى ۋە سىناق ئۈچۈن تور بىخەتەرلىك مودېلى.
GPT-Rosalindتەستىقلانغان تەشكىلاتلار ئۈچۈن ھاياتلىق پەنلىرى تەتقىقاتى.

Decisions API: 2026-يىلى 22-ئۆكتەبىر ئومۇمىي ئىشلىتىشكە ئېچىلدى. GPT-6 Luna ئاساسىدا تۈرلەش، يۆنىلىش تاللاش قاتارلىق جاۋابى چەكلىك سوئاللارغا ناھايىتى تېز جاۋاب بېرىدۇ. باھاسى ھەر 1 مىليون كىرگۈزۈش token ئۈچۈن $0.10، چىقىرىش ئۈچۈن ھەق ئېلىنمايدۇ.

Decisions API ھەققىدە

ChatGPT دىكى مودېللار ۋە پىلانلار

2026-يىلى 7-ئۆكتەبىردىن باشلاپ ChatGPT نىڭ Chat بۆلىكىدە GPT-6 ئىشلىتىلىدۇ. يېڭى Intelligent UI ئىقتىدارى جاۋابقا رەسىم، جەدۋەل، كۇنۇپكا ۋە فورما قاتارلىق ئۆز-ئارا تەسىرلىشىدىغان ئېلېمېنتلارنى قوشالايدۇ. Plus، Pro، Business ۋە Enterprise دا GPT-6 Sol، Free ۋە Go دا GPT-6 Luna ئىشلىتىلىدۇ.

Work ۋە Codex بۆلىكىدە GPT-6 Astra، GPT-6.1 Sol، GPT-6 Sol ۋە GPT-6 Luna بار. كۆرۈنىدىغان تاللاشلار پىلان، ئەپ ۋە workspace تەڭشىكىگە باغلىق.

پىلانئايلىق باھا (ئامېرىكا)ئاساسلىق ئالاھىدىلىك
Free$0GPT-6 Luna بىلەن سۆھبەت؛ Codex ۋە Work چەكلىك
Go$8Free دىن كۆپرەك ئىشلىتىش چېكى؛ ئېلان كۆرۈنۈشى مۇمكىن
Plus$20Chat تا GPT-6 Sol؛ Work ۋە Codex تا GPT-6 Astra، GPT-6.1 Sol، GPT-6 Sol ۋە Luna
Pro$100 / $200 / $500ئەڭ يۇقىرى ئىشلىتىش چېكى ۋە dots؛ $500 پىلانىدا Ultrafast
Business / Enterprise / Eduتەشكىلات باھاسىتىم، بىخەتەرلىك ۋە باشقۇرۇش ئىقتىدارلىرى

باھالار ئامېرىكا دوللىرىدا؛ باشقا دۆلەتلەردە يەرلىك پۇل بىلەن پەرقلىق بولۇشى مۇمكىن. Pro نىڭ ئۈچ پىلانى پەقەت ئايلىق تۆلىنىدۇ.

ChatGPT — پىلان ۋە باھالارChatGPT Pro نىڭ ئۈچ پىلانىChatGPT — Work ۋە Codex مودېللىرى

مەھسۇلاتلار ۋە مۇلازىمەتلەر — Products

مەھسۇلات / APIنېمە ئۈچۈن
ChatGPT (Chat)سۆھبەت، سوئال-جاۋاب، ئىزدەش، رەسىم ۋە ئاۋاز؛ GPT-6 ۋە Intelligent UI.
ChatGPT Workقورال، ھۆججەت ۋە ئەپلەر ئارقىلىق ۋەزىپە تاماملاش؛ Free ۋە Go دا پەقەت desktop تا.
Codexكود يېزىش agent ى. CLI دا: codex --model gpt-6.1-sol
dots2026-يىلى 29-سېنتەبىر ئېلان قىلىنغان، GPT-6 Astra ئاساسىدىكى، ئۆزىنىڭ بۇلۇت كومپيۇتېرى بار، توختىماي ئىشلەيدىغان agent. Pro، Business Premium ۋە Enterprise دا.
Responses APIمودېل جاۋابى، قورال چاقىرىش ۋە agent خىزمىتىنى ئۆز پروگراممىڭىزدا باشقۇرۇشنىڭ ئاساسلىق API سى.
Agents SDKAgent loop، قورال ۋە workflow نى ئۆز پروگراممىڭىزدا باشقۇرۇش.
Realtime API / GPT-Liveئاۋازلىق ۋە ھەقىقىي ۋاقىتلىق ئەپلەر.
Decisions APIGPT-6 Luna ئارقىلىق تېز ۋە ئەرزان قارار چىقىرىش.
dots نىڭ ئېلانى

توختىتىلغان مودېل ۋە مەھسۇلاتلار

OpenAI كونا مودېللارنى دائىم توختىتىپ تۇرىدۇ. كودىڭىزدا تۆۋەندىكى ناملار بولسا، يېڭى مودېلغا ئالماشتۇرۇڭ.

توختىتىلغان ۋاقتىمودېل / مەھسۇلاتئورنىغا
2026-04-26Sora ئەپى ۋە تور بېتىيوق
2026-05-12dall-e-2، dall-e-3gpt-image-2
2026-07-23gpt-5-codex، gpt-5.1-codex، computer-use-preview قاتارلىقلارgpt-5.6-sol / gpt-5.6-terra
2026-08-26Assistants APIResponses API + Conversations API
2026-09-24Sora 2 ۋە Videos APIيوق
2026-10-14GPT-5.5 (ChatGPT بىلەن كىرگەندىكى Codex تا)GPT-6.1 Sol / GPT-6 Luna
2026-10-23gpt-4-turbo، gpt-4، gpt-3.5-turbo، o1، o3-mini، o4-mini، gpt-image-1gpt-5.6-sol / terra / luna، gpt-image-2.5-sunburst / flare

پات ئارىدا توختىتىلىدىغانلار: 2026-يىلى 11-دېكابىر — gpt-5، gpt-5-mini، gpt-5-nano، o3 ۋە o3-pro. 2027-يىلى 14-يانۋار — gpt-4o، gpt-4o-mini، gpt-4.1 ۋە gpt-4.1-mini (ئورنىغا gpt-6-luna). Agent Builder ۋە Evals سۇپىسى 2026-يىلى 30-نويابىر يېپىلىدۇ.

OpenAI — توختىتىلغان مودېللار (Deprecations)Sora نىڭ توختىتىلىشى ھەققىدە

API ئىقتىدارلىرى — API Features

ئىقتىدار ئىسمىئۇيغۇرچە ئىسمىتەپسىلاتى
Responses APIجاۋاب API سىيېڭى مودېللارنىڭ ئاساسلىق API سى. input بېرىپ، output_text ئالىسىز.
Streamingئېقىملىق جاۋابstream=True ئارقىلىق جاۋابنى يېزىلىۋاتقان ھامان پارچە-پارچە ئېلىش.
Function Callingفۇنكسىيە چاقىرىشمودېلغا ئۆزىڭىزنىڭ فۇنكسىيەلىرىنى چاقىرىش ئىمكانىيىتى بېرىش.
Built-in toolsئىچكى قوراللارweb_search، file_search، code_interpreter ۋە computer use.
Remote MCPيىراقتىكى MCPسىرتقى MCP مۇلازىمېتىرىنى قورال سۈپىتىدە ئۇلاش.
Structured Outputsقۇرۇلمىلىق چىقىرىشJSON Schema ئارقىلىق جاۋابنىڭ شەكلىنى ئېنىق بەلگىلەش.
Vision / File inputرەسىم ۋە ھۆججەت كىرگۈزۈشرەسىم، PDF ۋە باشقا ھۆججەتلەرنى بىۋاسىتە ئەۋەتىش.
Reasoning effortئويلىنىش دەرىجىسىمودېلغا قاراپ none/low دىن max غىچە؛ يۇقىرى دەرىجە تېخىمۇ چوڭقۇر، لېكىن ئاستا ۋە قىممەت.
Prompt cachingتەتكۈزنى غەملەشقايتا ئىشلىتىلىدىغان تەتكۈزنى غەملەپ خىراجەتنى ئازايتىش؛ 2026-يىلى 20-ئۆكتەبىردىن باشلاپ 12 سائەتلىك تاللاشمۇ بار.
Agents SDKAgent قورالىPython (openai-agents) ۋە JavaScript (@openai/agents) دا agent قۇرۇش.

كود مىساللىرى

رەسمىي openai SDK نى ئورنىتىپ، OPENAI_API_KEY نى environment ئۆزگەرگۈچىسىگە يېزىڭ.

PYTHON

pip install openai
export OPENAI_API_KEY="your_api_key_here"

hello_openai.py

from openai import OpenAI

client = OpenAI()  # OPENAI_API_KEY نى environment تىن ئوقۇيدۇ

response = client.responses.create(
    model="gpt-6.1-sol",
    input="سۈنئىي ئىدراكنى ئۈچ جۈملىدە چۈشەندۈرۈپ بەر",
)
print(response.output_text)

reasoning_and_search.py

from openai import OpenAI

client = OpenAI()

response = client.responses.create(
    model="gpt-6-astra",
    reasoning={"effort": "high"},      # low دىن max غىچە
    tools=[{"type": "web_search"}],    # تورنى ئىزدەش قورالى
    input="بۈگۈنكى AI خەۋەرلىرىدىن بىرىنى قىسقىچە سۆزلەپ بەر",
)
print(response.output_text)

JAVASCRIPT

stream.mjs

import OpenAI from "openai";

const client = new OpenAI();

const stream = await client.responses.create({
  model: "gpt-6-luna",
  input: "Uyghur تىلىدا بىر قىسقا شېئىر يېزىپ بەر",
  stream: true,
});

for await (const event of stream) {
  if (event.type === "response.output_text.delta") process.stdout.write(event.delta);
}
OpenAI — Developer quickstart

قايسى مودېلنى تاللاش كېرەك؟

ۋەزىپەتەۋسىيە
ئەڭ قىيىن تەتقىقات، كود ۋە ئۇزۇن agent خىزمىتىGPT-6 Astra
دائىملىق كود ۋە ھۆججەت خىزمىتى، تەننەرخ مۇھىمGPT-6.1 Sol
تۈرلەش، خۇلاسە، ئۇچۇر ئايرىش، كۆپ ھەجىملىك ئىشGPT-6 Luna
ناھايىتى تېز، جاۋابى چەكلىك قارارلارDecisions API (GPT-6 Luna)
رەسىم ھاسىل قىلىشGPT-Image-2.5 Sunburst ياكى Flare
ئاۋازلىق سۆھبەتGPT-Live 1 ياكى GPT-Realtime-2.1

داۋاملىق ئوقۇش

GPT-6 Astra قوللانمىسىGPT-6.1 Sol قوللانمىسىdots قوللانمىسىOpenAI — Agent runtime تاللاش

كۆپ سورىلىدىغان سوئاللار

ھازىر OpenAI نىڭ ئەڭ كۈچلۈك مودېلى قايسى؟
GPT-6 Astra (gpt-6-astra). OpenAI ئۇنى 2026-يىلى 3-سېنتەبىر ئېلان قىلدى. API باھاسى ھەر 1M token كىرگۈزۈش $10، چىقىرىش $50. ئۇنىڭغا يېقىن، لېكىن ئەرزانراق تاللاش — GPT-6.1 Sol ($2 / $10).
ChatGPT نىڭ ھەقسىز نۇسخىسىدا قايسى مودېل ئىشلىتىلىدۇ؟
2026-يىلى 7-ئۆكتەبىردىن باشلاپ Free ۋە Go پىلانلىرىنىڭ Chat بۆلىكىدە GPT-6 Luna، Plus، Pro، Business ۋە Enterprise دا GPT-6 Sol ئىشلىتىلىدۇ.
كودىمدىكى gpt-4o ياكى o4-mini ھازىرمۇ ئىشلەمدۇ؟
o4-mini، o1، o3-mini، gpt-4-turbo ۋە gpt-3.5-turbo 2026-يىلى 23-ئۆكتەبىر توختىتىلدى. gpt-4o، gpt-4o-mini، gpt-4.1 ۋە gpt-4.1-mini 2027-يىلى 14-يانۋار توختىتىلىدۇ. يېڭى كودتا GPT-6 مودېللىرىنى ئىشلىتىڭ.
Sora نى ھازىرمۇ ئىشلەتكىلى بولامدۇ؟
ياق. Sora ئەپى ۋە تور بېتى 2026-يىلى 26-ئاپرېل، Sora 2 API ۋە Videos API 2026-يىلى 24-سېنتەبىر توختىتىلدى.
Assistants API نىڭ ئورنىغا نېمە ئىشلىتىمەن؟
Assistants API 2026-يىلى 26-ئاۋغۇست توختىتىلدى. ئورنىغا Responses API ۋە Conversations API نى، agent ئۈچۈن Agents SDK نى ئىشلىتىڭ.