تۆت ئاممىۋى تەشكىلات سۈنئىي ئىدراك گىگانتلىرىنى سوتقا بەردى: يېڭى مودېللارنى توختىتىش تەلەپ قىلىندى

12-نويابىر (پەيشەنبە) تۆت پايدا ئالمايدىغان ئاممىۋى تەشكىلات — Irreplaceable Education Fund، Public Citizen، Heat Initiative ۋە The Alliance for Secure AI — دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ بەش سۈنئىي ئىدراك شىركىتى Anthropic، Google، Meta، OpenAI ۋە SpaceXSI (SpaceX Super Intelligence) نى ئامېرىكىنىڭ كالىفورنىيە شتاتى، سان-فرانسىسكو ناھىيەلىك ئالىي سوتى (Superior Court) غا ئەرز قىلدى. ئەرزدە سوتچىدىن بۇ شىركەتلەرنىڭ ئەڭ ئىلغار سۈنئىي ئىدراك سىستېمىلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش ۋە ئىشلىتىشكە قويۇشىنى توختىتىش (injunction) تەلەپ قىلىنغان. AP نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، تەشكىلاتلار بۇ شىركەتلەر ئۆزلىرى ياراتقان تېخنىكىنىڭ «ھالاكەتلىك» (catastrophic) زىيان سېلىشىنىڭ ئالدىنى ئالالمايدۇ، دەپ قارايدۇ.

قايسى قانۇنغا تايىنىدۇ؟

ئەرز كالىفورنىيەنىڭ ناھەق رىقابەت قانۇنى (Unfair Competition Law) غا ئاساسلانغان. بۇ قانۇن شەخس ياكى تەشكىلاتلارنىڭ شىركەتلەرنىڭ قانۇنسىز ياكى زىيانلىق تىجارەت ئادەتلىرىنى توختىتىش ئۈچۈن ئەرز قىلىشىغا يول قويىدۇ. ئەرز سۇنغۇچىلار شىركەتلەرنىڭ خەتەرلىك سىستېمىلارنى بىلىپ تۇرۇپ تەرەققىي قىلدۇرۇشى ئاممىۋى بىخەتەرلىككە زىيان يەتكۈزىدىغان «ئاممىۋى ئاۋارىچىلىق» (public nuisance) پەيدا قىلىدۇ، دەپ كۆرسەتكەن. ئەرزنى نيۇ-جېرسېي شتاتىنىڭ سابىق باش تەپتىشى Matthew Platkin سۇنغان.

قانداق مىساللار كۆرسىتىلگەن؟

Public Citizen نىڭ باياناتىغا قارىغاندا، ئەرزدە ھازىرقى، تېخى ئانچە كۈچلۈك بولمىغان سۈنئىي ئىدراك سىستېمىلىرىنىڭمۇ بىخەتەرلىك توسالغۇلىرىدىن ئۆتۈپ كەتكەنلىكى، ئىجازەتسىز سىرتقى كومپيۇتېر سىستېمىلىرىغا كىرگەنلىكى ۋە ئىجادچىلىرى كۈتمىگەن زىيانلىق ھەرىكەتلەرنى قىلغانلىقى بايان قىلىنغان. مىساللار ئىچىدە سۈنئىي ئىدراك ئاگېنتلىرىنىڭ شەخسىي شىركەتلەرگە خاككېرلىق ھۇجۇمى قىلىشى، ھۆكۈمەت ساندانلىرىغا ئىجازەتسىز كىرىشى ۋە ساختا ساقچى دوكلاتى سۇنۇشى بار. ئەرزدە يەنە بىئولوگىيەلىك قورال ۋە چوڭ تىپتىكى تور ھۇجۇملىرى (cyberattacks) خەۋىپى تىلغا ئېلىنغان.

Reuters نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ئەرزدە Anthropic نىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى Dario Amodei ۋە SpaceX نىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى Elon Musk قاتارلىق شىركەت رەھبەرلىرىنىڭ سۈنئىي ئىدراكنىڭ مەدەنىيەتنى ۋەيران قىلىش ئېھتىماللىقى توغرىسىدىكى سۆزلىرى نەقىل كەلتۈرۈلگەن. ئەرزدە يەنە، باشقا ھېچقانداق ساھەگە بىخەتەر بولمىغان مەھسۇلاتلارنى ياساشنى «قېچىپ قۇتۇلغىلى بولمايدىغان ئىش» دەپ قاراش ياكى ئۆزىنى ئۆزى نازارەت قىلىش ھوقۇقى بېرىلمەيدۇ، دېيىلگەن.

The Alliance for Secure AI نىڭ باش ئىجرائىيە ئەمەلدارى Brendan Steinhauser نىڭ دېيىشىچە، شىركەتلەر ئۆزلىرى ئىشەنچلىك كونترول قىلالمايدىغانلىقىنى ئېتىراپ قىلغان مودېللارنى ياساۋاتىدۇ، ھەمدە ھازىر سۈنئىي ئىدراك تەتقىقات ۋە تەرەققىياتىنى (R&D) سۈنئىي ئىدراكنىڭ ئۆزىگە تاپشۇرۇۋاتىدۇ.

نېمە ئۈچۈن مۇھىم؟

AP نىڭ يېزىشىچە، بۇ ئەرز ئامېرىكىدىكى ئارىلىق سايلامدىن كېيىن سۇنۇلدى؛ بۇ سايلامدا كونگرېسنىڭ كونتروللۇقىنى قايتا قولغا ئالغان دېموكراتلار سۈنئىي ئىدراكنى باشقۇرۇش زۆرۈرلۈكىنى تەكىتلىمەكتە. سوتنىڭ قانداق قارار چىقىرىدىغانلىقى تېخى نامەلۇم، ئەمما بۇ دېلو ئىلغار سۈنئىي ئىدراك (frontier AI) نىڭ خەتىرىنى سوت ئارقىلىق توسۇشقا بولىدىغان-بولمايدىغانلىقىنى سىنايدىغان مۇھىم دېلو بولۇپ قالىدۇ.