CheerpJ 5 ئېلان قىلىندى: Java 21 ۋە Java 25 ئەمدى توركۆرگۈدە ئىجرا بولىدۇ

ئەنگلىيەنىڭ لىدس شەھىرىدىكى Leaning Technologies شىركىتى 2-نويابىر CheerpJ نىڭ 5.0 نەشرىنى ئېلان قىلدى. CheerpJ بولسا WebAssembly ئۈستىگە قۇرۇلغان، Java پروگراممىلىرى، كۈتۈپخانىلىرى ۋە ئاپلېتلىرى (applets) نى توركۆرگۈ (browser) نىڭ ئىچىدە ئىجرا قىلىدىغان تولۇق OpenJDK تارقىتىلمىسى. ئىشلەتكۈچى كومپيۇتېرىغا Java ئورنىتىشنىڭ ياكى قوشۇمچە قىستۇرما (plugin) نىڭ ھاجىتى يوق. CheerpJ تەرجىمە قىلىنغان Java بايت كودى (bytecode) نى ئىجرا قىلغاچقا، ئەپنىڭ ئەسلى كودى كېرەك بولمايدۇ، شۇڭا ئۈچىنچى تەرەپ ئەپلىرى بىلەنمۇ ئىشلەيدۇ.

نېمە يېڭىلىق بار؟

• يېڭى Java نەشرلىرى: CheerpJ ئىلگىرى Java 8، 11 ۋە 17 نى قوللايتتى. 5.0 نەشرىدە Java 21 تولۇق قوللىنىدۇ، ھازىرقى ئۇزۇن مۇددەتلىك قوللاش (LTS) نەشرى بولغان Java 25 بولسا سىناق (preview) ھالىتىدە.
• تولۇق JDK: ھەر بىر Java نەشرى ئۈچۈن پەقەت ئىجرا مۇھىتى (JRE) لا ئەمەس، تولۇق JDK تەمىنلىنىدۇ. بۇ، Java كودىنى توركۆرگۈدە ئىجرا قىلىپلا قالماي، تەرجىمە (compile) قىلىشقىمۇ يول ئاچىدۇ. شىركەتنىڭ دېيىشىچە، بۇ توركۆرگۈ ئاساسىدىكى IDE، پروگراممىلاش دەرسلىرى ۋە ئۆز-ئارا تەسىرلىشىدىغان ئوقۇتۇش ماتېرىياللىرىنى ياساشنى مۇمكىن قىلىدۇ.
• داۋاملىق ۋەدە: شىركەت بۇنىڭدىن كېيىن چىقىدىغان ھەر بىر Java LTS نەشرىنى ئۇ ئېلان قىلىنغاندىن كېيىن ئالتە ئاي ئىچىدە قوللاشقا ۋەدە بەردى. كېيىنكى LTS نەشرى Java 29 نىڭ 2027-يىلى سېنتەبىردە چىقىشى مۆلچەرلەنمەكتە.

WasmGC ماتورى

بۇ نەشردىكى ئەڭ چوڭ تېخنىكىلىق ئۆزگىرىش WebAssembly نىڭ ئەخلەت يىغىش (garbage collection) كېڭەيتىلمىسى، يەنى WasmGC غا ئاساسلانغان يېڭى ئىجرا ماتورى. ھازىرقى سۈكۈتتىكى ماتوردا Java ئوبيېكتلىرى JavaScript ئوبيېكتلىرىغا ئايلىنىدۇ، كۆپ ئىشلىتىلىدىغان كود JavaScript قا تەرجىمە قىلىنىدۇ. يېڭى ماتوردا بولسا Java ئوبيېكتلىرى WasmGC ئوبيېكتلىرىغا ئايلىنىپ، كود WebAssembly غا تەرجىمە قىلىنىدۇ. شىركەت بۇنىڭ قوزغىلىش ۋە ئىجرا سۈرئىتىنى كۆرۈنەرلىك ياخشىلىشىنى ئۈمىد قىلىدۇ.

بۇ ماتور ھازىرچە سىناق باسقۇچىدا بولۇپ، cheerpjInit({ wasmGC: true }) ئارقىلىق قولدا ئېچىلىدۇ. ئۇ Chrome ۋە Edge نىڭ 137، Firefox نىڭ 153 ۋە Safari نىڭ 27 ياكى ئۇنىڭدىن يۇقىرى نەشرلىرىنى تەلەپ قىلىدۇ. سۈكۈتتىكى ماتورغا ئاپتوماتىك قايتىش ئىقتىدارى تېخى يوق بولغاچقا، ئاچقۇچىلار ئۇنى رەسمىي مۇھىتتا (production) ئىشلەتمەسلىكى تەۋسىيە قىلىنىدۇ. WasmGC ماتورىنى مۇقىملاشتۇرۇش 2027-يىلى بېشىدا چىقىدىغان CheerpJ 6.0 نىڭ ئاساسلىق نىشانى. شىركەتنىڭ مۆلچەرىچە، بۇ ماتور Minecraft نىڭ يېڭى نەشرلىرى ۋە IntelliJ IDEA غا ئوخشاش چوڭ تىپتىكى Java ئەپلىرىنى توركۆرگۈدە ئىجرا قىلىشقا يول ئاچىدۇ.

ئىشلىتىش شەرتلىرى

CheerpJ 5 ھازىر ئىشلىتىشكە تەييار. ئۇ ئوچۇق كودلۇق تۈرلەر، شەخسىي تۈرلەر ۋە بىر كىشىلىك شىركەتلەر ئۈچۈن ھەقسىز، باشقا كارخانىلار ئۈچۈن پۇللۇق ئىجازەتنامە بار. تەپسىلىي قوللانما cheerpj.com دا ئېلان قىلىنغان.