// OPEN SOURCE · FREE · SELF-HOST

ئوچۇق مەنبە LLM لار

DeepSeek، Qwen، Llama، Mistral — ئەركىنلىك بىلەن ئىشلىتىڭ

ئوچۇق مەنبە LLM لار AI نى دېموكراتىيەلەشتۈردى. ئۆز مۇلازىمېتىرىڭىزدا ئىجرا قىلىڭ، fine-tune قىلىڭ، ئۆزگەرتىڭ. بۇ ماقالىدە DeepSeek، Qwen، Llama ۋە Mistral نىڭ قابىلىيەتلىرى، deployment ئۇسۇللىرى ۋە ئەمەلىي كود مىساللىرى بار.

01 — نېمىشقا ئوچۇق 02 — DeepSeek 03 — Qwen 04 — Llama 05 — Mistral 06 — Deployment 07 — Fine-tuning
open-models
DS
DeepSeek
reasoning، code، R1 MoE
QW
Qwen
Alibaba، multilingual، vision
LL
Llama
Meta، general purpose
MI
Mistral
France، efficient، MoE
Download → Deploy → Fine-tune → Own
01
نېمىشقا ئوچۇق مەنبە؟
Why Open Source LLMs?
API غا تايانماي، ئۆز AI سىستېمىڭىزنى قۇرۇڭ
ئوچۇق مەنبە LLM لار سىزگە تولۇق كونترول بېرىدۇ. سانلىق مەلۇماتىڭىز ئۆزىڭىزدە قالىدۇ، API چىقىمى يوق، ھەر قانداق مەسىلىگە ماسلاشتۇرالايسىز. كارخانا، تەتقىقاتچى ۋە ياسىغۇچىلار ئۈچۈن ideal.
Benefit
Data Privacy
سانلىق مەلۇمات بىخەتەرلىكى
سانلىق مەلۇمات ئۆز مۇلازىمېتىرىڭىزدىن چىقمايدۇ. GDPR، HIPAA تەلەپلىرىگە ماس.
Benefit
Cost Control
باھا كونترولى
ھەر چاقىرىشقا پۇل تۆلەش ئەمەس، ئۆز hardware ئۈستىدە ئىجرا. يۇقىرى چىقىمدا ئۈنۈملۈك.
Benefit
Customization
ماسلاشتۇرۇش
Fine-tune قىلىش، ئۆزگەرتىش، ئۆز domain ئۇچۇرىڭىز بىلەن تەربىيىلەش.
Benefit
No Vendor Lock
تەمىنلىگۈچىگە باغلانماسلىق
API تۆختىسە ياكى باھا ئۆزگەرسە تەسىر قىلمايدۇ. تولۇق ئەركىنلىك.
⚠️
مۇھىم ئاگاھلاندۇرۇش
Important Privacy & Safety Warning
خىتاي AI مودېللىرى ھەققىدە دىققەت قىلىشقا تېگىشلىك نۇقتىلار
⚠️ شەخسىي ئىشلىتىش ئۈچۈن تەۋسىيە قىلىنمايدۇ: DeepSeek، Qwen قاتارلىق خىتاي AI مودېللىرى تېخنىكىلىق جەھەتتە كۈچلۈك بولسىمۇ، شەخسىي ئىشلىتىش ئۈچۈن تەۋسىيە قىلىنمايدۇ. بۇ مودېللارنىڭ API لىرى خىتاي مۇلازىمېتىرىدىن ئۆتىدۇ، سانلىق مەلۇماتىڭىز قانداق بىر تەرەپ قىلىنىدىغانلىقى ئېنىق ئەمەس. شەخسىي، مەخپىي ياكى سەزگۈر ئۇچۇرلار ئۈچۈن ChatGPT، Claude، Gemini قاتارلىق غەربىي شىركەتلەرنىڭ مودېللىرىنى ئىشلىتىشىڭىزنى تەۋسىيە قىلىمىز.
⚠️ Risk
Data Privacy
سانلىق مەلۇمات بىخەتەرلىكى
API ئارقىلىق ئەۋەتىلگەن سانلىق مەلۇمات خىتاي مۇلازىمېتىرىدىن ئۆتىدۇ. قانداق ساقلىنىدىغانلىقى ياكى ئىشلىتىلىدىغانلىقى ئېنىق ئەمەس.
⚠️ Risk
Censorship
چەكلىمە ۋە سانسۈر
خىتاي AI مودېللىرى سىياسىي، تارىخىي ۋە بەزى تېمىلاردا چەكلىمىگە ئۇچرايدۇ. جاۋابلار تولۇق ياكى توغرا بولماسلىقى مۇمكىن.
✓ تەۋسىيە
Recommended
شەخسىي ئىشلىتىش ئۈچۈن
ChatGPT (OpenAI)، Claude (Anthropic)، Gemini (Google) — بۇ مودېللار بىخەتەرلىك، شەخسىيەت قوغداش ۋە شەپپەئىيەتلىك جەھەتتە تېخىمۇ ئىشەنچلىك.
✓ ئالتەرناتىپ
Self-Hosted
يەرلىك ئىجرا قىلىش
ئەگەر خىتاي مودېللىرىنى ئىشلىتمەكچى بولسىڭىز، ئۆز مۇلازىمېتىرىڭىزدا يەرلىك ئىجرا قىلىڭ. Ollama ياكى vLLM بىلەن API سىز ئىشلىتىڭ.
✓ بىخەتەر تاللاش: كۈندىلىك ئىشلىتىش، شەخسىي سوئاللار ۋە مەخپىي ئۇچۇرلار ئۈچۈن Claude (claude.ai) ياكى ChatGPT (chat.openai.com) نى ئىشلىتىڭ. بۇ شىركەتلەر سانلىق مەلۇمات بىخەتەرلىكى ۋە شەخسىيەت قوغداش جەھەتتە ئېنىق سىياسەتكە ئىگە.
02
DeepSeek
Reasoning & Coding Champion
خىتايدىن كەلگەن كۈچلۈك ئوچۇق مەنبە مودېل
⚠️ ئاگاھلاندۇرۇش: DeepSeek خىتاي شىركىتى. API ئىشلىتىش ئەمەس، پەقەت يەرلىك ئىجرا قىلىش تەۋسىيە. تۆۋەندىكى ئۇچۇر پەقەت تېخنىكىلىق تونۇشتۇرۇش ئۈچۈن.
DeepSeek خىتايدىكى AI ستارتاپ تەرىپىدىن قۇرۇلغان. DeepSeek-R1 بولسا reasoning دا GPT-4 ۋە Claude بىلەن رىقابەتلىشەلەيدىغان ئوچۇق مەنبە مودېل. MoE (Mixture of Experts) قۇرۇلمىسى بىلەن ئۈنۈملۈك.
مودېلئالاھىدىلىكىچوڭلۇقىماس ئىشلار
DeepSeek-R1Reasoning، math، coding671B MoEcomplex reasoning
DeepSeek-V3General purpose671B MoEchat، coding
DeepSeek-CoderCode specialized33Bprogramming
PYTHONdeepseek_example.py
from openai import OpenAI

# DeepSeek API ئىشلىتىش (OpenAI compatible)
client = OpenAI(
    api_key="your-deepseek-key",
    base_url="https://api.deepseek.com"
)

response = client.chat.completions.create(
    model="deepseek-reasoner",  # R1 مودېلى
    messages=[
        {"role": "user", "content": "بۇ ماتېماتىكا مەسىلىسىنى قەدەممۇ-قەدەم ھەل قىل..."}
    ]
)

print(response.choices[0].message.content)

DeepSeek R1 ئالاھىدىلىكى

Feature
Chain of Thought
قەدەممۇ-قەدەم ئويلاش
مۇرەككەپ مەسىلىنى قەدەمگە ئايرىپ ھەل قىلىش. Math، logic ۋە coding دا كۈچلۈك.
Feature
MoE Architecture
MoE قۇرۇلمىسى
671B پارامېتىر، لېكىن ھەر چاقىرىشتا 37B نىلا ئىشلىتىدۇ. ئۈنۈملۈك.
03
Qwen (通义千问)
Alibaba's Multilingual Powerhouse
Alibaba Cloud نىڭ ئوچۇق مەنبە AI مودېلى
⚠️ ئاگاھلاندۇرۇش: Qwen خىتاي شىركىتى Alibaba نىڭ مەھسۇلاتى. API ئىشلىتىش ئەمەس، پەقەت يەرلىك ئىجرا قىلىش تەۋسىيە. تۆۋەندىكى ئۇچۇر پەقەت تېخنىكىلىق تونۇشتۇرۇش ئۈچۈن.
Qwen Alibaba Cloud تەرىپىدىن قۇرۇلغان. كۆپ تىللىق قوللاش، vision، audio ۋە code قابىلىيەتلىرى بار. Apache 2.0 ئىجازەتنامىسى بىلەن تولۇق ئوچۇق.
مودېلئالاھىدىلىكىچوڭلۇقىماس ئىشلار
Qwen2.5General、multilingual0.5B-72Bchat، reasoning
Qwen2.5-CoderCode specialized1.5B-32Bprogramming
Qwen2-VLVision-Language2B-72Bimage understanding
Qwen2-AudioAudio understanding7Bspeech، music
PYTHONqwen_local.py
from transformers import AutoModelForCausalLM, AutoTokenizer

# Qwen مودېلىنى يۈكلەش
model_name = "Qwen/Qwen2.5-7B-Instruct"

tokenizer = AutoTokenizer.from_pretrained(model_name)
model = AutoModelForCausalLM.from_pretrained(
    model_name,
    torch_dtype="auto",
    device_map="auto"
)

# سوئال سوراش
messages = [
    {"role": "user", "content": "Python دىكى decorator نى چۈشەندۈر"}
]

text = tokenizer.apply_chat_template(messages, tokenize=False, add_generation_prompt=True)
inputs = tokenizer([text], return_tensors="pt").to(model.device)

outputs = model.generate(**inputs, max_new_tokens=512)
print(tokenizer.decode(outputs[0], skip_special_tokens=True))

Qwen ئالاھىدىلىكى

Feature
Multilingual
كۆپ تىللىق
ئىنگلىزچە، خىتايچە ۋە باشقا تىللاردا كۈچلۈك. ئازلىق تىللاردا قايتا تەربىيىلىگىلى بولىدۇ.
Feature
Size Range
چوڭلۇق تاللاش
0.5B دىن 72B گىچە. تېلېفوندىن مۇلازىمېتىرغىچە ماسلاشتۇرغىلى بولىدۇ.
04
Llama
Meta's Open Foundation
Meta نىڭ ئوچۇق مەنبە LLM ئائىلىسى
Llama Meta تەرىپىدىن قۇرۇلغان، ئوچۇق مەنبە LLM ھەرىكىتىنىڭ ئاساسىي مودېللىرىدىن بىرى. Llama 3 ئۆلچەمدە state-of-the-art سەۋىيىسىگە يەتتى. كۆپ قۇرۇلما ۋە قوراللار Llama ئۈستىگە قۇرۇلغان.
مودېلئالاھىدىلىكىچوڭلۇقىماس ئىشلار
Llama 3.3Latest، general70Bproduction ready
Llama 3.2Vision، edge1B-90Bmultimodal
Llama 3.1Long context8B-405B128K context
Code LlamaCode specialized7B-70Bprogramming
BASHollama_llama.sh
# Ollama بىلەن Llama نى ئىجرا قىلىش
ollama pull llama3.3

# سۆھبەت باشلاش
ollama run llama3.3

# API سۈپىتىدە ئىشلىتىش
curl http://localhost:11434/api/generate -d '{
  "model": "llama3.3",
  "prompt": "Explain quantum computing"
}'
05
Mistral
European Efficiency
فرانسىيەدىن كەلگەن ئۈنۈملۈك مودېللار
Mistral AI فرانسىيە ستارتاپى. ئۈنۈملۈك، تېز مودېللار بىلەن تونۇلغان. Mixtral MoE قۇرۇلمىسى بىلەن يۇقىرى سۈپەتنى تۆۋەن باھادا تەمىنلەيدۇ.
مودېلئالاھىدىلىكىچوڭلۇقىماس ئىشلار
Mistral LargeFlagship123Benterprise
Mixtral 8x22BMoE، efficient141B MoEhigh throughput
Mistral SmallFast، cheap22Blatency sensitive
CodestralCode specialized22Bprogramming
Advantage
Efficiency
ئۈنۈملۈكلۈك
ئاز پارامېتىر بىلەن يۇقىرى سۈپەت. MoE بىلەن كۆپ قىسىم ئىشلەتمەي تۇرۇپ توختايدۇ.
Advantage
EU Compliance
ياۋرۇپا ماسلىقى
EU دا قۇرۇلغان، GDPR ۋە AI Act تەلەپلىرىگە ماس.
06
يەرلىك Deployment
Running Models Locally
ئۆز كومپيۇتېرىڭىزدا LLM ئىجرا قىلىش
Tool
Ollama
Ollama
ئەڭ ئاددىي يول. بىر بۇيرۇق بىلەن مودېل چۈشۈرۈپ ئىجرا قىلىش. Mac، Linux، Windows.
Tool
vLLM
vLLM
يۇقىرى throughput inference. Production deployment ئۈچۈن ماس. PagedAttention.
Tool
llama.cpp
llama.cpp
CPU دا ئىجرا. كىچىك quantized مودېللار. Edge deployment.
Tool
TGI
Text Generation Inference
Hugging Face نىڭ inference server. Docker بىلەن ئاسان deployment.
BASHlocal_deployment.sh
# === Ollama بىلەن ===
# ئورنىتىش
curl -fsSL https://ollama.com/install.sh | sh

# مودېل ئىجرا
ollama run qwen2.5:7b

# === vLLM بىلەن ===
pip install vllm

# API server قوزغىتىش
python -m vllm.entrypoints.openai.api_server \
    --model Qwen/Qwen2.5-7B-Instruct \
    --port 8000

# === Docker TGI بىلەن ===
docker run --gpus all -p 8080:80 \
    ghcr.io/huggingface/text-generation-inference:latest \
    --model-id meta-llama/Llama-3.3-70B-Instruct
07
Fine-tuning ئوچۇق مودېل
Customizing for Your Use Case
ئۆز سانلىق مەلۇماتىڭىز بىلەن ماسلاشتۇرۇش
ئوچۇق مەنبە مودېللارنىڭ ئەڭ چوڭ ئەۋزەللىكى fine-tune قىلغىلى بولۇشى. ئۆز domain، تىل ياكى ۋەزىپىڭىزگە ماسلاشتۇرۇڭ.
PYTHONfinetune_lora.py
from unsloth import FastLanguageModel
from trl import SFTTrainer

# مودېلنى يۈكلەش (4-bit quantized)
model, tokenizer = FastLanguageModel.from_pretrained(
    model_name="unsloth/Qwen2.5-7B-Instruct",
    max_seq_length=2048,
    load_in_4bit=True,
)

# LoRA adapter قوشۇش
model = FastLanguageModel.get_peft_model(
    model,
    r=16,                    # LoRA rank
    target_modules=["q_proj", "k_proj", "v_proj", "o_proj"],
    lora_alpha=16,
    lora_dropout=0,
    bias="none",
)

# تەربىيىلەش
trainer = SFTTrainer(
    model=model,
    tokenizer=tokenizer,
    train_dataset=dataset,
    max_seq_length=2048,
    dataset_text_field="text",
)

trainer.train()
Method
LoRA
LoRA / QLoRA
ئاز پارامېتىر تەربىيىلەش. ئاز GPU ئىچكى ساقلىغۇچ بىلەن چوڭ مودېللارنى fine-tune قىلىش.
Method
Full Fine-tuning
تولۇق تەربىيىلەش
پۈتۈن پارامېتىرنى تەربىيىلەش. كۆپ GPU لازىم، ئەمما ئەڭ ياخشى نەتىجە.
08
مودېل تاللاش
Choosing the Right Model
قايسى مودېل قايسى ئىشقا ماس
✓ شەخسىي ئىشلىتىش ئۈچۈن بىخەتەر تاللاش:
ئىشلەتىش سىنارىيەسىبىخەتەر تەۋسىيەسەۋەب
شەخسىي سوئال-جاۋابClaude (Anthropic)بىخەتەر، ئىشەنچلىك، شەخسىيەت قوغداش
كۈندىلىك ياردەمChatGPT (OpenAI)ئەڭ كۆپ ئىشلىتىلىدىغان، مۇقىم
ئىزدەش + AIGemini (Google)Google ecosystem بىلەن integration
ئومۇمىي ئوچۇق مەنبەLlama 3.3 (Meta)غەربىي شىركەت، بىخەتەر، يەرلىك ئىجرا
ئۈنۈملۈك ئوچۇق مەنبەMistral (France)ياۋرۇپا شىركىتى، GDPR ماس
⚠️ خىتاي مودېللىرى (پەقەت يەرلىك ئىجرا قىلسىڭىزلا):
ئىشلەتىش سىنارىيەسىمودېل (يەرلىك ئىجرا)ئەسكەرتىش
مۇرەككەپ reasoningDeepSeek-R1⚠️ پەقەت يەرلىك، API ئەمەس
كۆپ تىللىقQwen2.5⚠️ پەقەت يەرلىك، API ئەمەس
codingDeepSeek-Coder⚠️ پەقەت يەرلىك، API ئەمەس
ئەسكەرتىش: ھەر مودېلنىڭ license ئۆزگىچە. تىجارەت ئىشلىتىش ئۈچۈن Apache 2.0 ياكى MIT license بولغانلارنى تاللاڭ. بەزى مودېللار (مەسىلەن Llama) تىجارەت چەكلىمىسى بار.
⚠️ ئاخىرقى ئەسكەرتىش: شەخسىي، مەخپىي ياكى سەزگۈر ئۇچۇرلارنى خىتاي AI مودېللىرىنىڭ API لىرىغا ئەۋەتمەڭ. ئەگەر بۇ مودېللارنى ئىشلىتىشنى خالىسىڭىز، چوقۇم ئۆز مۇلازىمېتىرىڭىزدا يەرلىك ئىجرا قىلىڭ.